ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

https://www.youtube.com/watch?v=IbJTU_DbhsI&feature=youtu.be

Τα ερωτηματικά της δραχμής

Η Ελλάδα κινδυνεύει να λεηλατηθεί παραμένοντας εντός της Ευρωζώνης, ενώ ο στόχος των δανειστών είναι τα περιουσιακά στοιχεία του δημοσίου και των Ελλήνων, αφού έχουν εξαντληθεί τα εισοδήματά τους. Υπάρχει άλλος δρόμος;

«Υπάρχει κάποιο κόμμα στην Ελλάδα, τόσο καλά στελεχωμένο, ικανό και εκπαιδευμένο, ώστε να επιθυμεί, καθώς επίσης να μπορεί να δρομολογήσει ένα εθνικό νόμισμα υπό τις σημερινές οικονομικές συνθήκες;

Ένα κόμμα που θα είχε τη δυνατότητα να ηγηθεί μίας επανάστασης αντίστοιχης με τη ρωσική του 1918 (!), στέλνοντας στα δικαστήρια όλους όσους υπέγραψαν μνημόνια, αφού διαφορετικά δεν θα μπορούσε να τεκμηριωθεί η άρνηση πληρωμής του δημοσίου χρέους, εάν υποθέσουμε πως πράγματι έτσι επιτυγχάνεται;»

Ανάλυση

Έχουμε γράψει πάρα πολλά για το θέμα του εθνικού μας νομίσματος, το οποίο ήταν το δεύτερο παγκόσμιο αποθεματικό στον πλανήτη μετά το κινεζικό – κείμενα που  μπορεί να βρει κανείς γράφοντας τη λέξη «Δραχμή» στο επάνω μέρος της σελίδας μας, κάτω από τα περιεχόμενα (Αρχική, Οικονομία κλπ.), στη θέση «Google προσαρμοσμένη αναζήτηση». Εκτός αυτού έχουμε τονίσει πως το νόμισμα ισοδυναμεί με την ταυτότητα, με τον πολιτισμό και με τη σημαία ενός Έθνους – οπότε είναι πολύ σημαντικό για την επιβίωση του.

Έχουμε επί πλέον τεκμηριώσει πως ήταν εφικτή η υιοθέτηση του πριν από την υπογραφή του PSI, το οποίο είχαμε χαρακτηρίσει ως «Πύρρειο χρεοκοπία», ενώ θα είχε ίσως συμβεί εάν είχε επιτραπεί το δημοψήφισμα στην τότε κυβέρνηση – η οποία καταδίκασε μεν την Ελλάδα με την υπαγωγή της στο ΔΝΤ, αλλά στο θέμα του δημοψηφίσματος είχε δίκιο.

Η βασική αιτία ήταν το ότι, εκείνη την εποχή η χώρα μας θα μπορούσε να μετατρέψει τα χρέη της, δημόσια και ιδιωτικά, σε δραχμές, οπότε θα είχε τη δυνατότητα να τα εξυπηρετεί τυπώνοντας πληθωριστικά χρήματα – με όλους τους κινδύνους φυσικά που θα συνεπαγόταν κάτι τέτοιο. Εκτός αυτού, δεν είχαν υπαχθεί τα δάνεια της στο αγγλικό δίκαιο, δεν είχε υποθηκεύσει ακόμη τη δημόσια περιουσία της, οι τράπεζες της δεν είχαν χρεοκοπήσει, ενώ ο ιδιωτικός της τομέας δεν είχε υπερχρεωθεί – γεγονότα που φυσικά έχουν αλλάξει εντελώς σήμερα.

Εν τούτοις, το παρελθόν δεν επιστρέφει, ενώ το θέμα συνεχίζει να απασχολεί αρκετούς Έλληνες, οπότε πρέπει να συζητείται – γεγονός που σημαίνει ότι, δεν είναι σωστό να έχει κανείς προκαταλήψεις, ούτε να επιμένει δογματικά πως κάτι τέτοιο δεν είναι ρεαλιστικό σήμερα, αφού οφείλει να είναι ανοιχτός σε όλες τις απόψεις.

Ειδικά επειδή το ευρώ, μετά την κρίση του 2008, έχει μετατραπεί στο νόμισμα των σκλάβων – το οποίο όμως είναι αδύνατον να επιβιώσει εάν η Ευρωζώνη που έχει εξελιχθεί πια σε φυλακή δεν ενωθεί τραπεζικά, δημοσιονομικά και πολιτικά. Μπορεί δε η Ελλάδα να είναι πράγματι εγκλωβισμένη, υπάρχουν όμως άλλες χώρες, οι οποίες δεν είναι – ενώ θα ήταν ασφαλώς προτιμότερη για αυτές η επιστροφή στα εθνικά τους νομίσματα (Ιταλία, Γαλλία κλπ.).

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα είχε προφανώς ως αποτέλεσμα τη διάλυση της νομισματικής ένωσης – για την οποία πρέπει όλες οι χώρες, οπότε και η Ελλάδα, να είναι προετοιμασμένες. Εκτός αυτού, ίσως αποτελεί μία κρυφή πρόθεση ορισμένων βασικών στελεχών της σημερινής κυβέρνησης – αφού ασφαλώς δεν μπορεί να υπάρξει μία αμιγώς αριστερή διακυβέρνηση εντός της νεοφιλελεύθερης Ευρωζώνης.

Στα πλαίσια αυτά, θα αναφερθούμε στα βασικά ερωτηματικά που συνδέονται με τη δυνατότητα επιστροφής της Ελλάδας στη δραχμή σήμερα – χωρίς να επιχειρήσουμε να δώσουμε εμείς απαντήσεις, αφού δεν ανήκουμε στους υποστηρικτές της άποψης. Έτσι θα δοθεί ίσως η ευκαιρία σε όλους όσους τάσσονται υπέρ να δώσουν τις δικές τους απαντήσεις, παρακαλώντας τους όμως να συνοδεύονται από πραγματικά παραδείγματα – να μην είναι δηλαδή θεωρητικές, αλλά να στηρίζονται σε γεγονότα που έχουν ήδη συμβεί σε άλλες χώρες.

Κυρίως όμως να αποφευχθούν οι αυθαιρεσίες, όπως, για παράδειγμα το ότι, μία χώρα με ισχυρή παραγωγή δεν απειλείται με υποτίμηση – αφού η Ελλάδα δεν έχει σήμερα έναν ανάλογο παραγωγικό μηχανισμό, οπότε είναι εντελώς ανόητο να επικαλείται κανείς κάτι τέτοιο. Εμείς πάντως θα φροντίσουμε να δημοσιεύσουμε όσα άρθρα-απαντήσεις μας σταλθούν, αρκεί να είναι σωστά τεκμηριωμένα και σοβαρά. Μερικά από τα ερωτηματικά τώρα είναι τα εξής:

.

Το ύψος των δημοσίων και ιδιωτικών εξωτερικών χρεών

Όλοι οι υποστηρικτές της δραχμής υιοθετούν ως απαραίτητη προϋπόθεση την άρνηση της πληρωμής του δημοσίου χρέους – γνωρίζοντας φυσικά πως, παρά το ότι η χώρα θα επέστρεφε στο εθνικό της νόμισμα, τα εξωτερικά της χρέη θα παρέμεναν σε ευρώ, οπότε θα ήταν αδύνατον να πληρωθούν.

Εν πρώτοις, δυστυχώς δεν αναφέρονται στα ιδιωτικά εξωτερικά χρέη (των τραπεζών, των επιχειρήσεων κλπ.), τα οποία φυσικά δεν μπορούν να διαγραφούν μονομερώς, αφού τότε οι ξένοι δανειστές τους θα μπορούσαν να ζητήσουν δικαστικά την εξόφληση τους – χωρίς να τους εμποδίζει κανένας να προβούν σε κατασχέσεις, σε πλειστηριασμούς, σε χρεοκοπίες κοκ.

Εν προκειμένω οφείλει βέβαια να απαντηθεί εάν τα ενυπόθηκα ιδιωτικά χρέη θα μετατραπούν σε εξωτερικά, όταν πουληθούν από τις ελληνικές τράπεζες στους ξένους κερδοσκόπους – επίσης αυτά που έχουν στο παρελθόν εκχωρηθεί, μέσω των τιτλοποιήσεων. Το συνολικό εξωτερικό χρέος πάντως (γράφημα) υπολογίζεται στα 420 δις $ (375 δις €) – οπότε, αν αφαιρέσουμε το δημόσιο εξωτερικό χρέος, θα απομείνουν περί τα 80 δις € ιδιωτικό τα οποία, σε περίπτωση υποτίμησης, θα αυξανόταν ανάλογα.

.

ΓΡΑΦΗΜΑ - Ελλάδα, εξωτερικό χρέος

.

Ανεξάρτητα όμως από το ιδιωτικό εξωτερικό χρέος, είναι δυνατόν να αρνηθεί η χώρα μας την τήρηση όλων όσων έχουν υπογράψει οι κυβερνήσεις μας, με τις δανειακές συμβάσεις που ακολούθησαν τη χρεοκοπία της και το PSI; Μπορεί να μη σεβαστεί, χωρίς να έχει σοβαρές συνέπειες, το αγγλικό δίκαιο; Πώς ακριβώς θα συμπεριφερόταν ανά ομάδα ξένων δανειστών, όπως είναι το ESM, το EFSF, τα διακρατικά δάνεια, η ΕΚΤ και το ΔΝΤ; Θα μπορούσε να διαγράψει μονομερώς τα δάνεια όλων αυτών των ομάδων και πώς θα το έκανε;

Είναι σε θέση νομικά να επικαλεστεί τον εκβιασμό και την εθνική της κυριαρχία, οπότε να προστατευτεί από τις δικαστικές ενέργειες (κατασχέσεις κλπ.) των δανειστών της; Εάν ναι, πώς θα απέφευγε τις ενδεχόμενες κυρώσεις τους, οι οποίες «γονάτισαν» ακόμη και μία χώρα με σχεδόν μηδενικό χρέος, καθώς επίσης με πολύ μεγάλες ενεργειακές δυνατότητες, όπως τη Ρωσία;

Για παράδειγμα, δεν θα πρότειναν όλες οι χώρες-δανειστές μας την αποφυγή της Ελλάδας όσον αφορά τις διακοπές των Πολιτών τους, με στόχο να μας πιέσουν; Δεν θα κατέρρεε τότε ο τουρισμός, ο οποίος θα αποτελούσε τη βασικότερη πηγή ξένου συναλλάγματος (ακολουθούν οι εξαγωγές και οι μεταφορές), για τη χρηματοδότηση των υπερβολικά μεγάλων εισαγωγών μας; Δεν θα μπορούσαν να απαγορεύσουν τις εισαγωγές ελληνικών προϊόντων;

Στο γράφημα που ακολουθεί φαίνονται τα χρέη της χώρας στα μέσα του 2015 ανά ομάδα δανειστών – συμπεριλαμβανομένων των ελληνικών τραπεζών, της Τράπεζας της Ελλάδας, καθώς επίσης των υπολοίπων εγχωρίων ομολογιούχων.

.

ΓΡΑΦΗΜΑ - Ελλάδα, Οικονομική βοήθεια για την Αθήνα - Μάιος 2010

.

Με βάση το γράφημα θα έπρεπε να αναλυθεί πώς ακριβώς θα συμπεριφερόταν η Ελλάδα ανά ομάδα δανειστή – ενώ φυσικά οφείλει κανείς να αναφερθεί στην έννοια του επαχθούς χρέους, όταν (α) τα δάνεια έχουν μεταφερθεί πλέον σε άλλους πιστωτές, οι οποίοι δεν ευθύνονται για τους αρχικούς και (β) τα χρέη της Ελλάδας δεν ήταν το προϊόν δικτατορικών καθεστώτων.

Εδώ ακούγεται πως απαραίτητη προϋπόθεση για να ακολουθήσει η «νομότυπη» άρνηση του χρέους στο σύνολο του ως επαχθούς, είναι η δικαστική κατηγορία για εσχάτη προδοσία όλων όσων υπέγραψαν τα μνημόνια και τις δανειακές συμβάσεις – κάτι που όμως θα απαιτούσε την αποχώρηση της Ελλάδας από την Ευρωζώνη και την ΕΕ, αφού τέτοιου είδους κατηγορίες δεν επιτρέπονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία (η αποχώρηση από την ΕΕ είναι απαραίτητη, αφού διαφορετικά δεν μπορεί μία χώρα να εγκαταλείψει την Ευρωζώνη – άρθρο).

Σε μία τέτοια περίπτωση, θα βρισκόταν στη θέση του κατηγορουμένου σχεδόν ολόκληρο το πολιτικό σύστημα της χώρας μας – γεγονός που θα ισοδυναμούσε με μία επανάσταση, αντίστοιχη της ρωσικής του 1918. Ποιός όμως και πώς θα δρομολογούσε αυτήν τη «λαϊκή επανάσταση» στην Ελλάδα; Ακόμη και αν υποθέσουμε πως θα διεξαγόταν δημοψήφισμα, μέσω του οποίου οι Έλληνες θα τοποθετούνταν πλειοψηφικά εναντίον του ευρώ, ποιός θα ήταν αυτός που θα αναλάμβανε τα ηνία, στέλνοντας όλους τους «προδότες», αυτούς δηλαδή που υπέγραψαν τα μνημόνια, στη φυλακή;

Τέλος όσον αφορά την άποψη, σύμφωνα με την οποία τα δημόσια χρέη προέρχονται από τοκογλυφικούς τόκους, δεν ισχύει δυστυχώς μόνο για τη χώρα μας, αλλά για όλες τις άλλες – ενώ ιστορικά, για παράδειγμα, όσον αφορά τη Γαλλία ήδη από την εποχή του Λουδοβίκου XIV, η οποία πλήρωνε τόκους μεγαλύτερους των εσόδων της, με αποτέλεσμα να οδηγηθεί στη λύση του J. Law (έκδοση κρατικών χρημάτων, κεντρική τράπεζα κλπ. – δημιουργία της φούσκας του Μισισιπή).

Ο δανεισμός από τις αγορές

Εάν υποθέσουμε τώρα πως η Ελλάδα κατάφερνε τελικά να διαγράψει μονομερώς το δημόσιο χρέος της εξερχόμενη από την ΕΕ και επαναστατώντας, πώς θα κάλυπτε στη συνέχεια τα εξωτερικά της ελλείμματα, έως ότου τουλάχιστον ισοσκέλιζε το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της; Προφανώς όχι από τις διεθνείς αγορές, αφού δεν θα τη δάνειζαν πλέον – ενώ φυσικά δεν ισχύει η αναφορά ενός συμπαθούς πολιτικού που τάσσεται υπέρ της δραχμής (πηγή), σύμφωνα με την οποία η χώρα μας θα έμενε εκτός των αγορών για 5 έως έξι έτη.

Αυτό τουλάχιστον συμπεραίνεται από την εμπειρία της Αργεντινής η οποία, μετά από 15 χρόνια που πέρασαν από τη χρεοκοπία της, τώρα προσπαθεί να δανειστεί – αφού πλήρωσε τους ομολογιούχους αγγλικού δικαίου, οι οποίοι κατέφυγαν δικαστικά εναντίον της, ενώ έχει βυθιστεί ξανά στην κρίση, συμπεριλαμβανομένου του πληθωρισμού.

Η αδυναμία δανεισμού σε συνάλλαγμα βέβαια δημιουργεί μεγάλα προβλήματα στις εισαγωγές, από τις οποίες εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό μία χώρα με κατεστραμμένο παραγωγικό μηχανισμό, όπως η Ελλάδα – ειδικά όσον αφορά τα είδη βασικής ανάγκης που δεν διαθέτει, όπως τα φάρμακα, τα ανταλλακτικά και η ενέργεια.

Υπολογίζεται δε πως οι «ανελαστικές εισαγωγές», αυτές δηλαδή που είναι απολύτως απαραίτητες, ανέρχονται σε αρκετά δις € ετησίως – τα οποία φυσικά θα έπρεπε να διαθέτει η χώρα μας σε συναλλαγματικά αποθεματικά, αφού δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν τα 25 δις € περίπου που κυκλοφορούν στο εσωτερικό της.

Στα πλαίσια αυτά, η απάντηση που κυκλοφορεί είναι πως θα χρησιμοποιούνταν τα αποθέματα της Τράπεζας της Ελλάδας, τα οποία είναι ύψους 42 δις € – επίσης τα χρεόγραφα Λουξεμβούργου και Βρετανίας, ύψους 56 δις €, που λέγεται πως διαθέτουν οι τέσσερις μεγάλες τράπεζες στα χαρτοφυλάκια τους και μπορούν να πουλήσουν στη δευτερογενή αγορά!

Εν προκειμένω, εκτός του ότι θα έπρεπε να προηγηθεί η επαναστατική εθνικοποίηση ολόκληρου του χρηματοπιστωτικού μας συστήματος, στα προβλήματα της οποίας θα αναφερθούμε στη συνέχεια, υπάρχουν πράγματι 42 δις € δικά μας στο θησαυροφυλάκιο της Τράπεζας της Ελλάδας; Εάν υποθέσουμε πως υπάρχουν, πώς αποδεικνύεται ότι μπορεί η Ελλάδα να τα χρησιμοποιήσει, χωρίς να διενεργήσει πραξικόπημα εναντίον της ΕΚΤ;

Τα ίδια ακριβώς ερωτήματα ισχύουν και για τα χρεόγραφα των μεγάλων τραπεζών, εάν υποθέσουμε πως υπάρχουν, αφού οι ισχυρισμοί που δεν τεκμηριώνονται με κάθε λεπτομέρεια, είναι ασφαλώς εγκληματικά παραπλανητικοί – ενώ σε τόσο σοβαρά ζητήματα είναι σωστό να αποφεύγονται τα σχέδια επί χάρτου, τα οποία συνήθως δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα.

Περαιτέρω ο ίδιος πολιτικός ισχυρίζεται ότι, οι επενδύσεις θα γίνουν εφικτές από τα χρήματα που θα εκτυπώνει τότε η Ελλάδα, έχοντας πλέον τη νομισματική της κυριαρχία – η οποία είναι ασφαλώς πολύτιμη, αλλά δεν αποτελεί μαγικό ραβδί. Γιατί όμως δεν κάνουν το ίδιο όλες εκείνες οι χώρες που έχουν το δικό τους νόμισμα; Γιατί αλήθεια δανείζονται ξένο συνάλλαγμα, εάν ήταν τόσο εύκολο να τυπώνουν δικό τους, να το μοιράζουν στον πληθυσμό, να επενδύουν και να αναπτύσσονται στο διηνεκές;

Σε κάθε περίπτωση, είναι προφανές πως οι συνθήκες της οικονομίας σήμερα δεν είναι οι ίδιες με αυτές της μεταπολεμικής εποχής – όπου η ανοικοδόμηση εξασφάλιζε την ανάπτυξη, δρομολογήθηκε το σχέδιο Marshall, η παγκοσμιοποίηση δεν είχε ακόμη επικρατήσει, ενώ η Ελλάδα ήταν σε μεγάλο βαθμό αυτάρκης, με βάση βέβαια τις τότε ανάγκες των ανθρώπων.

.

Το χρηματοπιστωτικό σύστημα

Προφανώς η μετάβαση στο εθνικό νόμισμα θα είχε επιπτώσεις για τις υπερχρεωμένες εάν όχι χρεοκοπημένες ελληνικές τράπεζες – εκτός του ότι οι καταθέσεις (ανύπαρκτες ουσιαστικά σήμερα) θα έπρεπε να μετατραπούν από ευρώ σε δραχμές με την ισοτιμία που θα καθοριζόταν, τουλάχιστον κατά την ανάληψη τους. Σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη, οι τράπεζες θα έπρεπε να κρατικοποιηθούν, έτσι ώστε στη συνέχεια να ανακεφαλαιωθούν από το δημόσιο.

Πώς όμως θα κατάφερνε να εθνικοποιήσει κανείς τράπεζες, οι οποίες μόλις πουλήθηκαν σε ξένους, ενώ ανήκουν κατά το υπόλοιπο στο ΤΧΣ που έχει εκχωρηθεί στους δανειστές μέσω του ΤΑΙΠΕΔ; Με τη βίαιη κατάληψη τους; Θα μπορούσε βέβαια να ιδρυθούν καινούργιες από το δημόσιο – κάτι που όμως δεν είναι τόσο απλό, όσο ακούγεται, ειδικά όταν υπάρχουν ήδη οι τέσσερις μεγάλες, για τις οποίες το κράτος έχει εγγυηθεί στο παρελθόν με 203 δις €.

Από την άλλη πλευρά, ξανά σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη, η οποία είναι φυσικά λογική, θα έπρεπε να εθνικοποιηθεί επίσης η Τράπεζα της Ελλάδας, στην οποία το δημόσιο συμμετέχει μόλις με 6%. Πώς όμως θα δρομολογούταν κάτι τέτοιο, όταν πριν από λίγο χρονικό διάστημα (2013) παρατάθηκε η σύμβαση της ως κεντρική κατά 20 χρόνια, εάν δεν κάνουμε λάθος;

Εκτός αυτού, δεν θα ακολουθούσε μία κατά μέτωπο σύγκρουση με τους μετόχους της, ορισμένοι από τους οποίους είναι ισχυρότατοι τοκογλύφοι; Επίσης με το διεθνές χρηματοπιστωτικό κτήνος, το οποίο δεν θα ανεχόταν προφανώς μία τέτοια ήττα; Εάν ήταν τόσο απλό, δεν θα το επιχειρούσε η Ρωσία, η κεντρική τράπεζα της οποίας δεν ανήκει στην ίδια, ενώ θεωρείται ως η Αχίλλειος πτέρνα της; Εμπιστεύεται αλήθεια κανείς κάποιο πολιτικό κόμμα της πατρίδας μας, όσον αφορά την άσκηση αυτόνομης νομισματικής πολιτικής; Πόσο μάλλον σε μία χρεοκοπημένη χώρα, η οποία θα έχει απομονωθεί εντελώς από τις διεθνείς αγορές;

.

Η ισοτιμία της νέας δραχμής

Εδώ ο ισχυρισμός είναι το ότι, μία χώρα με σθεναρή οικονομία δεν έχει να φοβηθεί τίποτα, όσον αφορά την υποτίμηση του νομίσματος της. Έχει όμως η Ελλάδα μία ισχυρή οικονομία; Δεν θα είναι ακόμη πιο αδύναμη τουλάχιστον το πρώτο χρονικό διάστημα, όταν φύγει από την Ευρωζώνη και την ΕΕ, έχοντας αρνηθεί να πληρώσει τα χρέη της; Ακόμη και αν τελικά η υποτίμηση διαμορφωνόταν κάτω του 30%, αφού έχει βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, δεν θα έφτανε στην αρχή στο 80-90%, σύμφωνα με τη διεθνή εμπειρία;

Ο επόμενος ισχυρισμός, σύμφωνα με τον οποίο η ενδεχόμενη υποτίμηση δεν επηρεάζει καθόλου την οικονομία μίας χώρας, είναι ακόμη πιο προβληματικός – ειδικά όταν χρησιμοποιείται ως παράδειγμα η υποτίμηση της νορβηγικής κορώνας! Μίας χώρας δηλαδή που χαρακτηρίζεται από μία πανίσχυρη παραγωγική μηχανή, έχει μεγάλες εξαγωγές, δική της ενέργεια και πλεονάσματα στο ισοζύγιο της (ανάλυση).

Η αιτία είναι το ότι, οι εισαγωγές της γίνονται ακόμη πιο ακριβές, οπότε δεν μπορεί να αγοράσει εκείνα τουλάχιστον τα προϊόντα που δεν παράγει, ενώ λογικά θα αργήσει να το επιτύχει (αυτοκίνητα, φάρμακα, καύσιμα κλπ.) – όπως στο παράδειγμα της Βενεζουέλας στην οποία, παρά το ότι διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου, τα ράφια των σούπερ μάρκετ είναι άδεια, επειδή δεν μπορεί να εισάγει, ενώ δεν παράγει η ίδια αυτά που της λείπουν.

Εκτός αυτού, η υποτίμηση πλήττει σε μεγάλο βαθμό τα χαμηλά εισοδηματικά στρώματα, τους ανέργους και τους συνταξιούχους – επειδή τα εισοδήματα τους δεν αυξάνονται όπως αυτά των εργαζομένων, οι οποίοι συνήθως απαιτούν ανάλογες αυξήσεις. Οι αυξήσεις όμως αυτές, τις οποίες σπάνια εμποδίζουν οι κυβερνήσεις, τροφοδοτούν νομοτελειακά το ανοδικό σπιράλ «μισθών-τιμών» – όπου όταν αυξάνονται οι μισθοί ακολουθούν οι τιμές των προϊόντων, οπότε η χώρα οδηγείται στον υπερπληθωρισμό.

Όταν βέβαια χρησιμοποιεί κανείς το παράδειγμα της Νορβηγίας, αντί της Ρωσίας ή της Ουκρανίας, τότε εύλογα οδηγείται σε λανθασμένα συμπεράσματα – αν και ο πληθωρισμός δεν ακολουθεί αμέσως, σε μία χώρα με υψηλή ανεργία, όπως είναι η Ελλάδα.

Βέβαια, εάν με το απλό τύπωμα χρημάτων επιτευχθεί μεγάλη ανάπτυξη, κατά τους ισχυρισμούς, δεν θα μειωθεί γρήγορα η ανεργία; Δεν θα αυξηθούν οι μισθοί και οι τιμές, πόσο μάλλον όταν δεν θα υπάρχει ο ανταγωνισμός των ξένων προϊόντων, ενώ το αρχικό κόστος παραγωγής των αντίστοιχων ελληνικών θα είναι νομοτελειακά ακριβότερο; Πώς θα εμποδιστεί τότε ο πληθωρισμός; Ειδικά εάν χαριστούν όλα τα ιδιωτικά χρέη (!) και δοθεί επί πλέον εισόδημα στον πληθυσμό, όπως αναφέρεται από ορισμένους πολιτικούς;

.

Η διακυβέρνηση της χώρας

Συνεχίζοντας, αν και θα προσθέσουμε επί πλέον ερωτήματα σε επόμενα άρθρα μας, ας υποθέσουμε ότι δεν υπάρχει κανένα από τα παραπάνω προβλήματα – πως όλα μπορούν δηλαδή να λυθούν σωστά.

Σε μία τέτοια υποθετική περίπτωση έχουμε αλήθεια την άποψη ότι, υπάρχει κάποιο κόμμα στην Ελλάδα, τόσο καλά στελεχωμένο, ικανό και εκπαιδευμένο, ώστε να επιθυμεί, καθώς επίσης να μπορεί να δρομολογήσει ένα εθνικό νόμισμα υπό τις σημερινές οικονομικές συνθήκες; Ένα κόμμα που θα είχε τη δυνατότητα να ηγηθεί μίας επανάστασης αντίστοιχης με τη ρωσική του 1918, στέλνοντας στα δικαστήρια όλους όσους υπέγραψαν μνημόνια, αφού διαφορετικά δεν θα μπορούσε να τεκμηριωθεί η άρνηση πληρωμής του δημοσίου χρέους, εάν υποθέσουμε πως πράγματι έτσι επιτυγχάνεται;

Από την άλλη πλευρά, πιστεύει κανείς πως θα επέτρεπαν η ΕΚΤ και η Γερμανία την επιτυχία του, γνωρίζοντας πως έτσι θα άνοιγαν οι ασκοί του Αιόλου στην Ευρωζώνη; Πόσο μάλλον οι Η.Π.Α., οι οποίες προωθούν την ίδρυση του οικονομικού ΝΑΤΟ, επί πλέον στο στρατιωτικό;

Είναι η Ελλάδα γεωπολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά σε θέση να προβεί σε τέτοιου είδους ενέργειες, χωρίς να υποστεί σοβαρότατες απώλειες, όσον αφορά την εδαφική της ακεραιότητα; Μπορεί να επιβιώσει η χώρα μας εντελώς απομονωμένη από το δυτικό περιβάλλον, ακόμη και αν υποθέσουμε πως θα κατάφερνε να αλλάξει στρατόπεδο, προσχωρώντας ίσως σε αυτό της Ρωσίας, της Κίνας και του Ιράν;

Τέλος, υπάρχει μία σειρά τεχνικών προβλημάτων όπως, για παράδειγμα, οι συμβάσεις σε ευρώ, τα νομίσματα που κυκλοφορούν, τα δάνεια κοκ., τα οποία δεν είναι καθόλου αμελητέα – ενώ λύνονται πολύ δύσκολα μονομερώς, αφού τότε δεν εξασφαλίζεται ο απαιτούμενος χρόνος για την ομαλή διευθέτηση τους.

.

Επίλογος

Γνωρίζουμε ασφαλώς πως η Ελλάδα κινδυνεύει να λεηλατηθεί παραμένοντας εντός της Ευρωζώνης, λόγω του τεράστιου δημοσίου χρέους της – το οποίο δεν είναι δυνατόν να εξυπηρετηθεί, ακόμη και αν κατάφερνε με κάποιο μαγικό τρόπο να επιστρέψει σε πορεία ανάπτυξης (κάτι μάλλον απίθανο με τα μέτρα που της επιβάλλονται, ειδικά με τον τρόπο που τα εφαρμόζει η σημερινή κυβέρνηση, επιμένοντας στην αύξηση των φόρων αντί στη μείωση των δημοσίων δαπανών).

Γνωρίζουμε επίσης πως ο στόχος των δανειστών είναι τα περιουσιακά στοιχεία των Ελλήνων, αφού έχουν πλέον εξαντληθεί τα εισοδήματα τους – γεγονός που ερμηνεύει τη συσσώρευση των ιδιωτικών χρεών μέσω της επιβολής φόρων, έτσι ώστε κάποια στιγμή να επιδιωχθεί η κατάσχεση και ο πλειστηριασμός του πλούτου της μεσαίας και ανώτερης κοινωνικής τάξης, η οποία δεν έχει ακόμη λεηλατηθεί εντελώς (άρθρο).

Έχουμε όμως την άποψη ότι, η μοναδική μας ρεαλιστική λύση δεν είναι άλλη, από τη στάση (αναστολή) πληρωμών εντός της Ευρωζώνης (ανάλυση) – έτσι ώστε μετά να εισέλθουμε στις διετείς συζητήσεις εξόδου από την ΕΕ, η οποία είναι προϋπόθεση της εξόδου από την Ευρωζώνη, εάν κριθεί απαραίτητο. Εάν, τότε με ελεγχόμενο τρόπο, έτσι ώστε να μην υπάρξουν σοβαρές απώλειες – καθώς επίσης για να εξασφαλισθεί ο χρόνος ομαλής κυκλοφορίας της δραχμής, ο οποίος υπολογίζεται στους οκτώ μήνες.

Παράλληλα, ελπίζουμε πως το αργότερο τότε θα αντιδρούσαν όλες εκείνες οι χώρες, οι οποίες καταστρέφονται σταδιακά από τη γερμανική πολιτική – ιδίως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, για τις οποίες η έξοδος από την Ευρωζώνη είναι πολύ πιο ανώδυνη.

Σε μία τέτοια περίπτωση, ίσως να δρομολογούταν η επιστροφή όλων μαζί στην προ ευρώ εποχή, μετά από μία πανευρωπαϊκή συνδιάσκεψη χρέους – όπου θα επιδιωκόταν από κοινού η διαγραφή εκείνου του μέρους του χρέους, το οποίο είναι αδύνατον να εξυπηρετηθεί χωρίς να βυθιστεί ολόκληρη η ήπειρος μας στην ύφεση, στον αποπληθωρισμό και στο χάος.

Φυσικά υπάρχει η εναλλακτική λύση του μονεταρισμού των υπερβαλλόντων χρεών από την ΕΚΤ (άρθρο) – με την οποία μάλλον δεν πρόκειται ποτέ να συμφωνήσει η Γερμανία, όσο και αν θα το επιθυμούσαμε. Όλα αυτά όμως δεν σημαίνουν πως αρνούμαστε τις συζητήσεις που αφορούν τη δραχμή – αρκεί να είναι τεκμηριωμένες, μη ουτοπικές και να στηρίζονται σε πραγματικά παραδείγματα άλλων χωρών που τελικά τα κατάφεραν, αν υποθέσουμε ότι υπάρχουν.

Ολοκληρώνοντας, θα συνεχίσουμε τις δικές μας αναφορές στο θέμα, ελπίζοντας να λάβουμε απαντήσεις από αυτούς που τις έχουν – τις οποίες θα δημοσιεύουμε στη σελίδα μας, έτσι ώστε να προωθηθεί ένας τεκμηριωμένος με άρθρα δημόσιος διάλογος, ο οποίος είναι απαραίτητος για τη σωστή και αντικειμενική ενημέρωση των Ελλήνων.

Το ερώτημα εάν υπάρχει πολιτικός φορέας να διαχειρισθεί αυτή την μετάβαση είναι προσχηματική αναβολή. Προφανώς και δεν υπάρχει πολιτικό κόμμα. Όταν όμως η κοινωνία, εξ αιτίας όλων αυτών που συζητούμε, μετατραπεί στους ‘φοβεροτέρους εφέδρους’, τότε το ερώτημα αντιστρέφεται ως εξής: Υπάρχει κάποιο πολιτικό κόμμα που θα μπορέσει να αντιμετωπίσει τους επαναστατημένους;

Δεν θα μπορούσε ένας καλοπροαίρετος μελετητής του οικονομικού και πολιτικού γίγνεσθαι στην Ελλάδα παρά μόνο να χαιρετήσει θερμά την πρωτοβουλία του κ. Β. Βιλιάρδου και του analyst.gr για την έναρξη ενός δημόσιου διαλόγου – δαιμονοποιημένου μέχρι σήμερα από ΜΜΕ και ακαδημαϊκή κοινότητα – για το ενδεχόμενο μετάβασης της Ελλάδας σε εθνικό νόμισμα, την εφικτότητα του εγχειρήματος, τα προβλήματα και τα οφέλη που μπορεί να προκύψουν.

Νομισματικές Ενώσεις – Τι λέει η Ιστορία;

Από τον 18ο αι., καμιά νομισματική ένωση με την έννοια του ενιαίου κοινού νομίσματος και της μιας Κεντρικής Τράπεζας ως δανειστής ύστατης ανάγκης (lender of last resort)  δεν διασώθηκε από την διάλυση, έχοντας τις περισσότερες φορές τραγικές συνέπειες για τα λιγότερα ισχυρά κράτη-μέλη της, προϊόν κυρίως Βρετανικής και Γαλλικής αποικιοκρατίας, οι οποίες κατέληξαν είτε σε εξεγέρσεις και επαναστάσεις είτε σε πολέμους [i].

Το νόμισμα από το τέλος του Bretton Woods το 1971, είναι πλέον ένα fiat money, άρα και πηγή χρέους το οποίο οι κεντρικές τράπεζες για να το διαθέσουν, το δανείζουν. Με άλλα λόγια, από το 1971 και μετά το χρέος έγινε χρήμα. Έτσι και η ΕΚΤ δανείζει μέσω των κεντρικών τραπεζών των κρατών-μελών τις εμπορικές τράπεζες και αυτές την οικονομία. Είναι χαρακτηριστικά κατανοητή και αποκαλυπτική η παρουσίαση της Τράπεζα της Αγγλίας (Bank of England) για την δημιουργία του χρήματος στην μοντέρνα οικονομία κυριολεκτικά από το πουθενά (out of thin air). [ii] [iii]

Η αποχώρηση από μια νομισματική ένωση και η μετάβαση σε ένα νέο εθνικό νόμισμα μπορεί το πιθανότερο να είναι επωφελής για την χώρα την ίδια. Αυτά προκύπτουν από μελέτη του Adam Slater, επικεφαλής οικονομολόγου του  Oxford Economics UK, ενός από τους γνωστότερους ανεξάρτητους διεθνείς εταιρικούς συμβούλους, ο οποίος υποστηρίζει ότι  η ιστορία δείχνει ότι η αποχώρηση της Ελλάδας από το ευρώ δεν θα ήταν καταστροφή αναπόφευκτη. Συγκεκριμένα, η μελέτη αναφέρει ότι περισσότερες από 70 χώρες έχουν εγκαταλείψει νομισματικές ενώσεις από το 1945 και μετά και μάλιστα μόνο μια μικρή μειοψηφία υπέστη απώλειες στο εθνικό της προϊόν (όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα) [iv]. Οι πιο πολλές από αυτές τις απώλειες, όπως στην πρώην Γιουγκοσλαβία, μπορούν να εξηγηθούν από άλλα κοινωνικά σοκ όπως ο εμφύλιος πόλεμος [v].

.

ΓΡΑΦΗΜΑ---Κόσμος,-ανάπτυξη-μετά-την-έξοδο-από-νομισματική-ένωση

(*Πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση)

.

Επομένως, το ερώτημα που προκύπτει αβίαστα είναι το κατά πόσο είναι μικρότερο το κόστος να δανειζόμαστε το κρατικό μας νόμισμα (ΕΥΡΩ) για όλες τις δημοσιονομικές ανάγκες του κράτους από το να εκτυπώνουμε (να έχουμε δηλ. το εκτυπωτικό δικαίωμα) το δικό μας εθνικό νόμισμα – εν προκειμένω την νέα δραχμή – και να μας επιβαρύνει μόνο το κόστος εκτύπωσης;

Ακόμη και στην υποθετική περίπτωση που το σύνολο του δημόσιου χρέους των 360 δις ΕΥΡΩ διαγραφόταν ολοσχερώς και παραμέναμε εντός της Ευρωζώνης, θα συνεχίζαμε να συσσωρεύουμε χρέη αφού θα συνεχίζαμε να δανειζόμαστε το κρατικό μας νόμισμα – πέραν από την αδυναμία άσκησης οποιασδήποτε νομισματικής και εκ του αποτελέσματος δημοσιονομικής πολιτικής και τον περιορισμό του ελλειμματικού μας εμπορικού ισοζυγίου – οδηγούμενοι ξανά σε μερικά χρόνια στο ίδιο αδιέξοδο.

.

Διαγραφή Χρέους και Ανάκτηση Εθνικής Κυριαρχίας

Πλέον, ο καθένας από μας αναρωτιέται εάν μπορεί η χώρα να διαγράψει το χρέος με μονομερή ενέργεια βασιζόμενη όχι σε πολιτικά συνθήματα αλλά σε ρεαλιστικά επιχειρήματα που στηρίζονται στις διεθνείς συνθήκες, αποφάσεις, ψηφίσματα κλπ. τα οποία κάνουν το καθεστώς δανεισμού της Ελλάδας, πέρα από ένα πρόβλημα με παγκόσμιες διαστάσεις, μια κατάσταση μετακλητή για την χώρα. Παραθέτουμε ενδεικτικά μέρος του καταλυτικού νομικού οπλοστασίου που πιστεύουμε ότι διαθέτει η ελληνική κυβέρνηση (ίσως για λίγο ακόμη):

α. Η Γενική Συνέλευση [vi] του ΟΗΕ υιοθέτησε (προσχέδιο απόφασης) τις βασικές αρχές αναδιάρθρωσης του εξωτερικού δημόσιου χρέους ενός κράτους στην 69η Σύνοδο της 10ης Σεπ 2015 (A/69/L.84) με 136 ψήφους υπέρ και 41 απουσίες (περιλαμβανομένης και της Ελλάδας). Η ψηφοφορία έδειξε ξεκάθαρα το state of play εντός του Οργανισμού όπου οι αναπτυσσόμενες χώρες υποστηρίζουν μέτρα προκειμένου αυξηθεί η σταθερότητα και η νομιμότητα του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος ενώ οι ισχυρές αναπτυγμένες χώρες συνήθως εμποδίζουν την εφαρμογή τέτοιων μέτρων υποστηρίζοντας ότι τέτοιες συζητήσεις θα πρέπει να λαμβάνουν χώρα εντός των διεθνών χρηματοοικονομικών οργανισμών και όχι εντός του ΟΗΕ [vii].

Κατά την άποψή μας, το σημαντικότερο σημείο από τις εννέα αρχές που υιοθετήθηκαν  αφορά την εθνική/κρατική κυριαρχία και αποδίδεται συνοπτικά στο κείμενο της απόφασης με την ακόλουθη διατύπωση: ‘Ένα κυρίαρχο κράτος έχει το δικαίωμα … να σχεδιάσει την μακροοικονομική του πολιτική, στην οποία περιλαμβάνεται η αναδιάρθρωση του εξωτερικού του χρέους, το οποίο δεν μπορεί να ανατραπεί ή να παρεμποδισθεί από οποιοδήποτε προσβλητικό μέτρο’.

β. Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 13 Μαρ 2014 σχετικά με την διερευνητική έκθεση για τον ρόλο και τις εργασίες της Τρόικας όσο αφορά της χώρες της ευρωζώνης που έχουν υπαχθεί σε πρόγραμμα [viii] το οποίο στρέφεται κατά της Τρόικας και της καταπάτησης της ευρωπαϊκής νομιμότητας στο καθεστώς δανεισμού που επιβλήθηκε στην Ελλάδα.

γ. Η έκθεση του ανεξάρτητου ειδικού συμβούλου του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ (27 Μαρ 2014) η οποία αποτελεί μια επιβεβαίωση των παραβιάσεων των δικαιωμάτων του ανθρώπου στην Ελλάδα από την διεθνή κοινότητα και τον ΟΗΕ, για την προαγωγή και την προάσπιση της αξίας του ανθρώπου, που αποτελεί την πεμπτουσία των αρχών του διεθνούς δικαίου (ibid).

δ. Η ανακοίνωση του Γραφείου της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ με την οποία καλωσορίζει την απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης για το δημοψήφισμα του Ιουλίου 2015 και καλεί την διεθνή κοινότητα για αλληλεγγύη προς την χώρα μας. Εντυπωσιακή είναι, μεταξύ άλλων, η επίκληση του Άρθρου 103 του Χάρτη του ΟΗΕ σύμφωνα με το οποίο ‘…καμία συμφωνία συνθήκη ή δανειακή σύμβαση δύναται να υποχρεώσει μια χώρα να παραβιάζει τις πολιτικά, πολιτιστικά, οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα του πληθυσμού της, ούτε δύναται  μια δανειακή σύμβαση να αναιρέσει την κυριαρχία ενός κράτους’[ix]

ε. Η προκαταρκτική έκθεση της Επιτροπής Αλήθειας της Βουλής για το Χρέος που γνωστοποιήθηκε στις 18 Ιουνίου 2015 καταδεικνύοντας ότι η Ελλάδα όχι μόνο δεν είναι σε θέση να πληρώσει το δημόσιο χρέος, αλλά και δεν πρέπει να το πληρώσει, αφού είναι παράνομο.  Επισημαίνεται ότι, η Επιτροπή αναφέρει πως τα κράτη έχουν δικαίωμα να κηρύξουν μονομερώς πτώχευση όταν δεν είναι βιώσιμη η εξυπηρέτηση του χρέους χωρίς να διαπράττουν διεθνώς παράνομη πράξη και επομένως να φέρουν ευθύνη. Αξίζει να υπογραμμισθεί ότι με απόφαση του Προέδρου της Βουλής από 12 Νοε 2015 [x] έληξαν οι εργασίες της Επιτροπής (επαύθη επί της ουσίας) ενώ η έκθεση αφαιρέθηκε  από τον ιστότοπο της Βουλής.

Τρόπος Μετάβασης σε Εθνικό-Κρατικό Νόμισμα

Για όσους λοιπόν επικαλούνται ότι δεν υπάρχει ‘τεχνικός’ τρόπος – και αν υπάρχει ποιος είναι αυτός – για να εγκαταλείψει η Ελλάδα την Ε.Ε, μπορεί να ανατρέξει στην πολυσέλιδη μελέτη της εταιρείας συμβούλων Capital Economics [xi] η οποία κέρδισε το 2012 το α’ βραβείο Wolfson Economics Prize, το μεγαλύτερο σε αξία βραβείο μετά το βραβείο Νόμπελ στην οικονομική επιστήμη. Ο τίτλος της μελέτης ήταν ‘Εγκαταλείποντας το ΕΥΡΩ –  Ένας Πρακτικός Οδηγός’  (‘Leaving the Euro: A Practical Guide) που υπέβαλε η εταιρεία μαζί με άλλους 440 διαγωνιζόμενος στο Policy Exchange Thing Tank της Μ. Βρετανίας. Παρά τις αντιρρήσεις που εκφράζουμε (με βασικότερη την προϋπόθεση ότι η χώρα δεν θα διαγράψει μονομερώς το χρέος) και τις οποίες τις διατυπώνουμε αλλού [xii], θα ήταν χρήσιμο να ξεχωρίσουμε συγκεκριμένα για την περίσταση ευρήματα:

  • Κατά τη διάρκεια του 20ουαιώνα, 69 συνολικά χώρες έχουν μεταπέσει από ένα νόμισμα σε κάποιο άλλο χωρίς να αντιμετωπίσουν μείζονος σημασίας προβλήματα. Η εμπειρία έδειξε ότι η ‘μηχανική’ της μετάβασης σε άλλο νόμισμα είναι περίπλοκη αλλά όχι απραγματοποίητη και μπορεί να ολοκληρωθεί σε ένα χρονικό διάστημα έως και 6 μήνες.
  • Χαρακτηριστικές περιπτώσεις, κράτη όπως η Βρετανία και η Ιαπωνία το 1931, οι ΗΠΑ το 1934 και η Γαλλία το 1936 μετά την εγκατάλειψη του κανόνα του χρυσού και αρκετά αργότερα οι αναδυόμενες αγορές μετά τις επίσημες χρεωκοπίες και υποτιμήσεις νομισμάτων των ‘ασιατικών τίγρεων’ το 1997, η Ρωσία το 1998, η Αργεντινή το 2002 και πολύ πρόσφατα η Ισλανδία το 2008.
  • Σχεδόν όλες οι αποχωρήσεις από μια νομισματική ένωση εδώ και 100 χρόνια συνδέθηκαν με χαμηλή μακροοικονομική αστάθεια και οι περισσότερες ολοκληρώθηκαν σύντομα. Τέτοια παραδείγματα αποτελούν η Αυστροουγγαρία το 1919, η Ινδία και το Πακιστάν το 1947, το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές το 1971, η Τσεχοσλοβακία το 1992-93 και πολλές πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες από το 1992 έως το 1995.
  • Ορισμένες χώρες βίωσαν τον υπερπληθωρισμό, αλλά ο κύριος ρόλος δεν ήταν το τεχνικό καθαρά σκέλος της εξόδου αλλά η ορθότητα της νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής που ακολούθησε την νομισματική αποχώρηση. Χώρες με ανεξάρτητες κεντρικές τράπεζες βίωσαν χαμηλό πληθωρισμό και οικονομική ανάπτυξη ενώ κεντρικές τράπεζες που τύπωναν νόμισμα για να χρηματοδοτούν τα κρατικά ελλείματα αντίθετα βίωσαν υψηλούς ρυθμούς πληθωρισμού ακόμη και υπερπληθωρισμού.

.

Δύο εξ Αντιθέτου Πρόσφατα Παραδείγματα

Εδώ, θα πρέπει να σταθούμε σε δύο επισημάνσεις και συγκεκριμένα σε δύο χώρες για τις οποίες αφενός η περίπτωση της Αργεντινής όπου η χώρα είναι το προσφιλές παράδειγμα (προς αποφυγή) των ‘δραχμοσκεπτικιστών’ και αφετέρου η περίπτωση της Ισλανδίας όπου η χώρα επιμελώς αποκρύπτεται, κατά την άποψη μας, για την πρόσφατη οικονομική χρεωκοπία που υπέστη και στη συνέχεια την εντυπωσιακή ανάκαμψη και επιστροφή από τον καιάδα. Και αυτό διαφαίνεται ότι το πέτυχε στηριζόμενη απλά και μόνο στην αποφασιστικότητα των πολιτών της χωρίς κομματικό μανδύα, την μονομερή άρνηση του εξωτερικού της χρέους, τη χρεωκοπία και εκκαθάριση των τραπεζών της και την επανασύσταση τους καθώς και την παραδειγματική τιμωρία των τραπεζιτών και των πολιτικών εκείνων που θεωρήθηκαν υπεύθυνοι για την πτώχευση της χώρας.

Όσον αφορά την Αργεντινή, το σίγουρο είναι ότι η χώρα βιώνει εκ νέου την οικονομική κατάρρευση και την κοινωνική εξέγερση. Αλλά γιατί; Η απάντηση βρίσκεται στο όνομα… Mauricio Macri. Τον νέο Πρόεδρο της Αργεντινής που με την βοήθεια της πλουτοκρατικής ολιγαρχίας της χώρας, των ‘αφανών’ διεθνών φίλων και στην ουσία την … παραχώρηση της εξουσίας από την Kirchner, διαφαίνεται ότι πιθανότατα επιστρέφει την Αργεντινή σε εποχές Menem και γιατί όχι και Videla αφού εβδομήντα ώρες μετά την ανάληψη της εξουσίας, εξέδωσε 29 Προεδρικά Διατάγματα προκειμένου επιβάλει το πρόγραμμα του χωρίς την έγκριση του κοινοβουλίου.

Μετά από 14 χρόνια περίπου δικαστικών περιπετειών με τα vulture funds και τον ‘τυφλό’ περί την δικαιοσύνη Αμερικανό δικαστή Thomas Griesa, όπου επί της ουσίας δεν κατάφεραν να επιβάλλουν τίποτα στην Αργεντινή, ο κ. Macri επανέρχεται και εξαγγέλλει την διαπραγμάτευση με το vulture fund του Paul Singer και την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων του ΔΝΤ για το χρέος της χώρας. Ληφθεί υπόψη ότι οι κυβερνήσεις Kirchner είχαν επιτύχει το ‘κούρεμα’ με τους διεθνείς δανειστές για το 97% του χρέους της Αργεντινής αποπληρώνοντας 25 cents στο δολάριο κατά μ.ό.  Αυτά και άλλα πολλά δεν θα είχαν και ένα πειστικό αφήγημα χωρίς το θέμα του αργεντίνικου νομίσματος, του peso. Από τις 10 Δεκ 2015, την πρώτη ημέρα ορκωμοσίας του Mauricio Macri, το peso αφέθηκε στην ελεύθερη διακύμανση με αποτέλεσμα να υποτιμηθεί κατά 50% με μικρή ανάκαμψη στην συνέχεια. Έτσι, στήθηκε το χαλί της ‘κρίσης’ και η αντιμετώπιση της με τα μέτρα Macri, που προσομοιάζουν κατά πολύ την δική μας ζοφερή 6ετή περιπέτεια.

Διαμετρικά αντίθετη πορεία από την Αργεντινή φαίνεται ότι ακολουθεί η Ισλανδία. Η χώρα έχει ήδη δείξει ισχυρά σημάδια ανάκαμψης μετά την χρηματοοικονομική κρίση του 2008-2009. Και αυτό, γιατί με στήριγμα τους πολίτες της ξεπέρασε την οικονομική ‘θεολογία’ του νεοφιλελεύθερου κατεστημένου και τόλμησε ‘ετερόδοξα’ να φυλακίσει 29 υψηλόβαθμα τραπεζικά στελέχη, να αφήσει τα τραπεζικά της ιδρύματα να χρεωκοπήσουν και να τo επανασυστήσει σε υγιή βάση, ελέγχοντας το εθνικό της νόμισμα και αρνούμενη την αποπληρωμή των δανειστών [xiii]. Ακόμη και το ΔΝΤ, τον Μάρτιο του 2015, υποχρεώθηκε να αναγνωρίσει τις μακροοικονομικές συνθήκες ως τις καλύτερες από την εποχή της κρίσης χωρίς η χώρα να συμβιβάσει την ύπαρξη και λειτουργία του κράτους-προνοίας ωστόσο, άφησε στην Ισλανδία ανοικτή την πρόκληση να ‘επανενταχθεί’ (sic) στις διεθνείς χρηματαγορές [xiv].

Και αν θα σπεύδαμε να διαχωρίσουμε την γεωστρατηγική σημασία της Ελλάδας και αυτής της Ισλανδίας, υπονοώντας εδώ το γεωπολιτικό βάρος της κάθε χώρας και τη διατήρηση της ‘ισορροπίας δυνάμεως’ (balance of power) που υποχρεώνουν την χώρα μας να είναι πιο ‘ρεαλιστής’ της διεθνούς κατάστασης άρα και υπόχρεος κάθε είδους εθνικής υποχώρησης, θα έπρεπε να λάβουμε υπόψη ότι: η Ισλανδία είναι μια από τις πρώτες χώρες που ‘προσχώρησαν’ μεταπολεμικά στη Βόρειο-Ατλαντική Συμμαχία καθόσον ο Αρκτικός Δρόμος (Arctic Route) αποτέλεσε έναν παράγοντα ισχυρής σύγκρουσης μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων η οποία στις ημέρες μας αναζωπυρώνεται με τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου Ισλανδίας – Κίνας [xv] (πρώτη φορά για ευρωπαϊκή χώρα) και την πρόθεση των Αμερικανών να επιστρέψουν στο νησί με προκεχωρημένη αεροπορική βάση λόγω κλιμάκωσης της γεωπολιτικής έντασης μεταξύ ΗΠΑ-Ρωσίας [xvi].

.

 

Διαχείριση της Νέας Δραχμής: Υποτίμηση, Διακρατικές Συμφωνίες, Τράπεζες

Το θέμα της ‘δραματικής’ υποτίμησης της νέας δραχμής θα πρέπει ως ενδεχόμενο να αντιμετωπίζεται με σκεπτικισμό εφόσον στο αρχικό στάδιο εισαγωγής της, η νέα δραχμή θα μπορούσε να μη συμμετέχει στις διεθνείς αγορές συναλλάγματος (FX markets) προκειμένου να αποφευχθούν επιθέσεις υποτιμητικής κερδοσκοπίας ακόμη και υπονόμευση του νομίσματος (non-convertible currency). Θα μπορούσε να λειτουργήσει προσωρινά και μέχρι την σταθεροποίηση της οικονομίας σε συνθήκες  μιας NDF market (Non-Forward) όπου θα απαγορεύεται το trading, όπως αυτό συμβαίνει σε αρκετά νομίσματα παγκοσμίως [xvii]. Βέβαια στην περίπτωση αυτή, οι έλεγχοι κεφαλαίων (capital controls) θα πρέπει να είναι δεδομένοι προκειμένου αποφευχθεί (η αναμενόμενη) φυγή κεφαλαίων στο εξωτερικό (capital flight).

Ακολουθώντας την λογική της αποφυγής προβλημάτων logistics και αποφυγής κλίματος πανικού στο εσωτερικό, η ισοτιμία θα καθορισθεί στο 1:1 δραχμή/ευρώ. Προδήλως, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα θα πρέπει να έχει περιέλθει υπό πλήρη κρατικό έλεγχο όπως παραθέτουμε παρακάτω και όλοι οι τραπεζικοί λογαριασμοί να έχουν μετατραπεί αυτομάτως στην νέα νομισματική μονάδα και με τη νέα ισοτιμία. Στην θετική αποτίμηση της λύσης αυτής θα πρέπει να συνυπολογίσουμε ότι η νέα δραχμή δεν θα έχει ανάγκη να ‘μαζευτεί’ από τις διεθνείς αγορές συναλλάγματος καθόσον δεν θα κυκλοφορεί πριν την εισαγωγή της. Σκεπτικισμό ίσως δημιουργεί η περίπτωση που αναπτυχθούν φαινόμενα μαύρης αγοράς, πως αυτή μπορεί να στρεβλώσει την νομισματική κυκλοφορία και πως η τότε κυβέρνηση μπορεί να αποκαταστήσει την ‘κανονικότητα’ τόσο σε πολιτικό (ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ) όσο και επίπεδο οικονομικής δραστηριότητας το συντομότερο δυνατόν.

Εναλλακτικά, θα μπορούσε να μην ακολουθηθεί το παραπάνω καθεστώς προσωρινού νομισματικού προστατευτισμού και αντ’ αυτού να επιλεγεί μια de facto υποτίμηση και εισαγωγή της νέας δραχμής με ισοτιμία έως 1:2 (ευρώ/δρχ.) αφού αξιολογηθεί τη στιγμή εκείνη η διεθνής πολιτική και οικονομική συγκυρία. Αυτή η στρατηγική προκρίνεται από όσους θεωρούν ότι η νέα δραχμή θα πρέπει να συμμετέχει του μηχανισμού ελεύθερης διακύμανσης (free floating) και ένα ‘εξορθολογιστικό’ σοκ που θα προκαταβάλει υποτιμητικές κερδοσκοπικές κινήσεις ελαχιστοποιώντας τα προβλήματα εμπιστοσύνης στο νέο νόμισμα.

Η διευθέτηση των συναλλαγών για ανελαστικές ανάγκες θα μπορούσαν να γίνουν μέσω διακρατικών συμφωνιών (π.χ. εισαγωγής πετρελαίου από την Ρωσία ή το Ιράν) και συναλλαγματική διευθέτηση μέσω ενός τύπου forward contract και προκαθορισμένη τιμή (όχι σε USD) ή μέσω currency swap. Οι διακρατικές συμφωνίες είναι ένας τρόπος προμηθειών όπου το κράτος υποκαθιστά την ιδιωτική επιχείρηση στην εισαγωγή ζωτικής σημασίας προϊόντα και αγαθά, χωρίς την ανάγκη μεσαζόντων, και συμβάλλεται με ένα άλλο κράτος απ’ ευθείας μέσω μιας συμφωνίας ‘πλαίσιο’. Προφανώς, χωρίς τους περιορισμούς που επιβάλλει η Ε.Ε στο διεθνές εμπόριο μεταξύ των μελών της η χώρα θα μπορεί να απευθυνθεί δυνητικά σε μια παγκόσμια αγορά (world sourcing) με πολλαπλάσιες εναλλακτικές εφοδιαστικές αλυσίδες και κανάλια διανομής.

Έτσι, τα καύσιμα, τα φάρμακα, τροχαίο υλικό, εξειδικευμένος μηχανολογικός εξοπλισμός, κλπ. θα μπορούσαν να τύχουν μιας συμφωνίας μεταξύ της Ελλάδας και ενός άλλου κράτους και με κριτήρια γεωπολιτικές ισορροπίες, συμμαχίες, γεωστρατηγικές βλέψεις, κλπ. αντί του κερδοσκοπικού εμπορίου και μόνο. Μια τέτοια ‘τεχνική’ μεθόδευση ακολουθείται εδώ και χρόνια από το ΥΕΘΑ για την προμήθεια κύριου και δευτερεύοντος αμυντικού υλικού ενώ δόθηκε έμφαση για την ευρύτερη χρήση της κατά την περίοδο 2006-2009 με κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο, [xviii] με πενιχρά όμως αποτελέσματα, οφείλουμε να πούμε, λόγω μιας σειράς πολιτικών προβλημάτων και μόνο.

Αυτό που θα πρέπει να γίνει αντιληπτό είναι ότι η αξία κάθε νομίσματος δεν είναι τίποτε άλλο από την ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ προς το κράτος που το εκδίδει και την ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ που διαθέτει το κράτος αυτό και οι πολίτες του. Ακραία, η αξία του νομίσματος δεν είναι τίποτε άλλο από το δικαίωμα του διεθνούς κεφαλαίου να ψηφίσει δημόσια για την απόδοση και την αποτελεσματικότητα μιας χώρας. Το ζητούμενο είναι πότε το θέλουμε και με τι όρους παραγωγικής συμμετοχής στην εγχώρια οικονομία. Εάν η ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ στην κυβέρνηση και στο κράτος κατέρρεε αυτό θα σήμαινε ότι και το νόμισμα της θα κατέρρεε ταυτόχρονα [xix] είτε αυτό ήταν το ευρώ είτε η δραχμή.

Το εάν η υποτίμηση του νομίσματος είναι κατάρα ή ευχή είναι προφανές ότι δεν μπορεί να υπάρχει μονοδιάστατη απάντηση. Ποτέ στην οικονομία δεν υπάρχουν μέτρα νομισματικά ή δημοσιονομικά που αποφέρουν μόνο θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα οπότε να μπορεί έτσι να τηρείται η εξίσωση. Γενική κατάσταση ισορροπίας (equilibrium) υπάρχει μόνο σε στοχαστικά οικονομετρικά μοντέλα. Στην πραγματικότητα, ο πληθωρισμός κινείται μεταξύ των ακροτάτων υπερπληθωρισμού και αποπληθωρισμού όπου είτε η έλλειψη είτε υπερβολή προς ένα από τα δύο ακρότατα κινεί τον οικονομικό κύκλο που βρίσκεται σε συνεχή και κυκλική αλλαγή.

.

ΓΡΑΦΗΜΑ - Οικονομικός κύκλος

.

Τάσεις πληθωρισμού δεν δημιουργεί κατ’ αρχήν η εκτύπωση χρήματος (money supply) αλλά η ταχύτητα κυκλοφορίας του νομίσματος (money velocity) η οποία δημιουργεί τον κύριο όγκο του νομίσματος μέσω του τραπεζικού δανεισμού και του fractional banking. Πολύ εύστοχα και με σχετικά θέματα όπως ο νομισματικός πόλεμος (υποτιμητικός) που μαίνεται παγκοσμίως, η αθρόα έκδοση χρήματος (quantitative easing) και η μείωση των επιτοκίων σε μηδενικά (zero nominal lower bound) ή ακόμη και αρνητικά επίπεδα (NIRP), έχει κατ’ επανάληψη καλυφθεί από το analyst.gr

Εδώ, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι η εκτύπωση χρήματος έστω και μέσω εθνικού κρατικού νομίσματος χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η ταχύτητα κυκλοφορίας του νομίσματος (money velocity) και η συνολική παραγωγικότητα της οικονομίας (productivity), οδηγεί στα ίδια τραγικά αποτελέσματα. Ούτως ή άλλως, το χρήμα δεν δημιουργείται με την φυσική εκτύπωση του αλλά σε ποσοστό πάνω από 70% (στην σημερινή εποχή με το fractional banking) από τις τράπεζες με το δανεισμό σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Το εξαγωγικό εμπόριο λοιπόν θα μπορούσε (λόγω υποτίμησης) να γίνει ανταγωνιστικό, άρα να βελτιωθεί, εφόσον το εξαγώγιμο προϊόν είναι υψηλής ή καθολικής εσωτερικής προστιθέμενης αξίας, απευθύνεται σε διεθνείς αγορές με μη ανταγωνιστικά νομίσματα σε σχέση με την δραχμή και διατηρεί σε συγκεκριμένες αγορές (niche markets) ένα συγκριτικό πλεονέκτημα (comparative advantage κατά David Ricardo) ή ακόμη και ένα στρατηγικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα (competitive advantage) όπως θα υποστήριζε και ο M. Porter [xx].

Η υποτίμηση του νομίσματος δεν είναι μόνο προβληματισμός για εμπορικούς σκοπούς και πληθωριστικές πιέσεις. Μια υποτίμηση είναι επίσης ένα ‘εργαλείο’ μέσω της οποίας η οικονομία διαγράφει το εσωτερικό της χρέος. Δυστυχώς τα χρέη σε ξένο νόμισμα, σε περίπτωση υποτίμησης, αυξάνουν αναλογικά όσο το ποσοστό της υποτίμησης το χρέος. Οπότε, το χρέος θα γινόταν όλο και πιο επαχθές για την Ελλάδα ενώ από την άλλη οι δανειστές δεν θα δεχόντουσαν (έστω και για πολιτικούς λόγους) οποιαδήποτε μείωση του χρέους η οποία θα διέγραφε μέρος του ενεργητικού τους ως επισφάλειες που ποτέ δεν θα εισπράττονταν. Επομένως, η μονομερής διαγραφή του εξωτερικού χρέους σε αυτή την περίπτωση είναι μονόδρομος.

Σχετικά με την εξασφάλιση-διασφάλιση συναλλαγματικών διαθεσίμων σε ευρώ θα μπορούσε να επιτευχθεί πρώτον με την επιβολή capital controls προς το εξωτερικό, την προσωρινή παροχή ΄πλαστικού’ χρήματος (όπως ακριβώς αυτό που θέλουν να εισάγουν οι υποστηρικτές του cashless society) στους πολίτες μέχρι την αποκατάσταση της νομισματικής κυκλοφορίας σε τραπεζογραμμάτια και κέρματα σε δραχμές καθώς και ρευστοποίηση μέρους του χαρτοφυλακίου των συστημικών τραπεζών  για την αντιμετώπιση ανελαστικών αναγκών (εισαγωγών) του εμπορικού ισοζυγίου.

Όσον αφορά το τελευταίο, οφείλουμε να διευκρινίσουμε τα εξής. Όπως πρότεινε και ο Γ.Γ του ΕΠΑΜ κ. Δημ. Καζάκης στην ιντερνετική εκπομπή του ‘Στο Μικρόφωνο’ και για την προσωρινή αντιμετώπιση ενός bank run (εντός του 2015) θα μπορούσε το ελληνικό κράτος να υποχρέωνε τα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα να ρευστοποιήσουν ένα μικρό μέρος του χαρτοφυλακίου προκειμένου αποκτήσουν ρευστότητα μερικών δισεκατομμυρίων από το να προστρέξουν στον δανεισμό μέσω του ELA (πάνω από τα 89 δις ΕΥΡΩ) και υποστούν τον πολιτικό εκβιασμό του κ. Draghi, ώστε η Ελλάδα να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων χωρίς ουσιαστικά την δυνατότητα να αντιδράσει [xxi].

Από τη Συγκεντρωτική Λογιστική Κατάσταση Νομισματικών και Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων της Τραπέζης της Ελλάδας (ΤτΕ) [xxii] (snapshot) προκύπτει ότι οι ελληνικές τράπεζες τέλος Μαΐου 2015 κατείχαν στο χαρτοφυλάκιο τους ομόλογα χωρών από Ε.Ε συνολικού ύψους 56,7 δις ΕΥΡΩ. Εφόσον, τα στοιχεία που δημοσίευσε η ΤτΕ τον Μάϊο του 2015 είναι ορθά και σύμφωνα με εκτιμήσεις [xxiii] οι ομολογίες αυτές είναι ως επί το πλείστον τίτλοι χωρών του Λουξεμβούργου και της Μ. Βρετανίας, αυτοί είναι άμεσα ρευστοποιήσιμοι στην δευτερογενή αγορά. Εάν πάλι τα στοιχεία της ΤτΕ δεν είναι τα πραγματικά, τότε τίθεται θέμα αξιοπιστίας της ΤτΕ όσον αφορά την ποιότητα των Λογιστικών Καταστάσεων που δημοσιεύει. Σε κάθε άλλη περίπτωση, ο κ. Δ. Καζάκης θα πρέπει να επανέλθει με περαιτέρω στοιχεία.

.

EXTRAS - Ανάλυση χαρτοφυλακίου νομισματικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων

(*Πατήστε στον πίνακα για μεγέθυνση)

.

Όσον αφορά τη συλλήβδην διαγραφή ιδιωτικών χρεών θα πρέπει αυτή να τηρεί καταρχήν κοινωνικά κριτήρια και στη συνέχεια να στοχεύει στην τόνωση της ζήτησης λόγω έμμεσης αύξησης του διαθέσιμου εισοδήματος και της αγοραστικής δύναμης (purchasing power). Διαφορετικά, πώς θα μπορούσε να αυξηθεί η κατανάλωση; Ποιος θα μπορούσε εύκολα να απορρίψει μια ‘σεισάχθεια’ για τα ενυπόθηκα δάνεια α’ κατοικίας τη στιγμή που έχουν ονομαστικά αποπληρωθεί μια και δυο φορές εάν συνυπολογίσουμε το σύνολο των μέχρι σήμερα καταβληθέντων τοκοχρεολυσίων;

Αλλά και εδώ η απάντηση δεν είναι μονοσήμαντη. Πριν από αυτό, θα μπορούσε η κυβέρνηση να αγοράσει στο σύνολο τους τα ΄κόκκινα δάνεια’ αφού διαφορετικά θα αγορασθούν από vulture funds κατ’ εκτίμηση στο 5 με 7% της ονομαστικής τους αξίας. Οι τράπεζες, ταυτόχρονα με την δήλωση αποχώρησης της χώρας από την ζώνη του Ευρώ και την Ε.Ε,  θα έπρεπε να τεθούν σε καθολικό έλεγχο και καθεστώς εκκαθάρισης εφόσον είναι ήδη αναξιόχρεες (insolvent) και στην συνέχεια εφόσον πτωχεύσουν να επανασυσταθούν σε νέα υγιή βάση, προσωρινά υπό κρατικό έλεγχο.

.

Τράπεζα της Ελλάδος

Αυτονόητο θα ήταν ότι με την επιστροφή στο εθνικό νόμισμα θα έπρεπε να επιστρέψει στον κρατικό έλεγχο και η Τράπεζα της Ελλάδος. Πως διαφορετικά θα ελέγχονταν πλήρως η νομισματική κυκλοφορία και γενικότερα η νομισματική πολιτική από ένα κράτος που θεωρεί ότι ασκεί τα κυριαρχικά του δικαιώματα; Για παράδειγμα, με ποια οικονομικά κριτήρια για την εθνική οικονομία, η ΤτΕ μαζί με την αντίστοιχη ΚΤ του Βελγίου είναι οι μοναδικές περιπτώσεις που οι μετοχές τους διακινούνται μέσω του χρηματιστηρίου; Ποιους μακροοικονομικούς λόγους επωφελείς για την εθνική οικονομία εξυπηρετεί αυτή η μεθόδευση;

Το επιχείρημα ότι ακόμη και η Ρωσία δεν διαθέτει Κεντρική Τράπεζα κρατικά ελεγχόμενη και επομένως με ποιο τρόπο επαγωγικά η μικρή Ελλάδα θα καταφέρει κάτι τέτοιο, μοιάζει αποπροσανατολιστικό ως προς το ζητούμενο χωρίς να καταδεικνύεται εάν είναι σωστή ή λάθος τουλάχιστον η πρόθεση να αποκτήσουμε κρατική Κεντρική Τράπεζα. Πράγματι, η λειτουργία της ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας μόνον οξύμωρη θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί με προσανατολισμό στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα παρά στο ρωσικό ρούβλι όπως υποτυπώνεται ακόμη και στο ρωσικό σύνταγμα. Ασφαλή συμπεράσματα θα μπορούσαμε να εξάγουμε εάν γνωρίζαμε όλα τα δεδομένα. Διαφορετικά, αυτά αποτελούν επισφαλείς εκτιμήσεις.

Η Ρωσία εκτός από το να μην μπορεί, υπάρχει και το ενδεχόμενο να μην θέλει ή να συμβιβάζεται με μια realpolitik έτσι όπως αυτό το ορίζει η ρωσική πολιτικό-επιχειρηματική ολιγαρχία που βρίσκεται στην εξουσία. Κατ’ αναλογία, δεν θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί παράδοξο και το γεγονός ότι οι ΗΠΑ χωρίς την άμεση βοήθεια της Ρωσίας δεν μπορεί να υλοποιήσει εδώ και αρκετά χρόνια το διαστημικό της πρόγραμμα είτε στρατιωτικό είτε τηλεπικοινωνιακό, μετεωρολογικό, κλπ.; Και αυτό,  γιατί οι Ρώσοι προμηθεύουν το προωστήριο σκεύος (κινητήρες RD-180) των αμερικανικών πυραύλων και χωρίς αυτούς εκτιμούν οι αναλυτές ότι τουλάχιστον για μια 10ετία , η Αμερική δεν θα μπορεί να υλοποιεί το διαστημικό της πρόγραμμα. Πρόσφατα μάλιστα, ο Υφυπουργός ‘Άμυνας των ΗΠΑ δήλωσε στο Reuters ότι πιθανόν οι ΗΠΑ να χρειασθούν μέχρι 18 ρωσικούς πυραυλοκινητήρες προκειμένου να υποστηρίξουν το πρόγραμμα εκτόξευσης στρατιωτικής χρήσης δορυφόρων για την επόμενη 6ετία [xxiv]. Πως θα μπορούσε συμβατικά να εξηγηθεί κάτι τέτοιο εν μέσω ‘σκληρών’ οικονομικών κυρώσεων της Washington εναντίον της Μόσχας;

 .

‘Πολιτείαν μεν οικονομίας χάριν’ [xxv] – Αντί Επιλόγου

Η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα δεν αποτελεί ιδεολογική εμμονή ή πολιτική ‘θεολογία’. Το νόμισμα αποτελεί πάνω απ’ όλα κορυφαία έκφραση κρατικής κυριαρχίας. Η ιστορία δεν έδειξε ούτε μια φορά ότι ένα κράτος ευημέρησε με νόμισμα ‘κοινό’, που του επιβλήθηκε, ‘παράλληλο’, ‘διπλό’, κλπ. Όσον αφορά το χρέος ο David Graeber στο βιβλίο του First 5000 Years of Debt τεκμηριώνει ότι οι περισσότερες εξεγέρσεις και επαναστάσεις στην παγκόσμια ιστορία έχουν προκύψει από θέματα χρέους.

Στην περίπτωση της Ε.Ε, το κοινό νόμισμα ίσως θα μπορούσε να λειτουργήσει εάν εφαρμοζόταν το πρόγραμμα που εφάρμοσε το 1790 ο Alexander Hamilton στις ΗΠΑ μετά τον καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο, όπου συγκέντρωσε όλα τα χρέη των επιμέρους πολιτειών σε ένα ενιαίο χρέος υπό την αιγίδα του ομοσπονδιακού κράτους.

Οι διεθνείς οργανισμοί και θεσμοί δεν παρέχουν ευκαιρίες για σταθερότητα όπως η νέο-φιλελεύθερη σχολή πιστεύει, αλλά αντικατοπτρίζουν σύμφωνα με του ρεαλιστές την κατανομή ισχύος στον σύγχρονο κόσμο. Και μάλιστα, οι διεθνείς θεσμοί έχουν ελάχιστη επιρροή στις συμπεριφορές των κρατών και γι αυτό υπόσχονται ελάχιστα για την προώθηση της σταθερότητας στην μετά-ψυχροπολεμική εποχή όπως συμπερασματικά καταλήγει ο John Mearsheimer. [xxvi] Μεταξύ άλλων, προφανώς περιλαμβάνονται και η Ε.Ε, η Ευρωζώνη, η ΕΚΤ, ο ESM, κλπ.

Σε όλα αυτά, έρχεται να προστεθεί το αξεπέραστο πρόβλημα της ανθρωπογεωγραφίας της Ευρώπης που στις ημέρες μας γίνεται όλο και πιο έντονο. Αυτό που έγινε στις ΗΠΑ το 1790 και αυτό που έλεγε η Margaret Thatcher (ότι το ευρώ είναι η ομοσπονδοποίηση της Ευρώπης από την πίσω πόρτα) θα σήμαινε ότι αιώνες ευρωπαϊκών πολέμων, διαφορετικές κουλτούρες, οντολογικά αφηγήματα και μια ισχυρή κοσμοθεωρητική ετερότητα που χαρακτηρίζει τους ευρωπαϊκούς λαούς δεν θα μπορούσαν να αποτελέσουν εν τέλει πεδίο πολιτικής ένωσης της Ευρώπης [xxvii] όσο και πεισματικά κάποιοι να το επιδιώκουν.

Το πρόβλημα της υπερχρεωμένης και καταρρέουσας Ελλάδας είναι πρόβλημα εθνικό. Οτιδήποτε άλλο χωρίς προηγούμενη μονομερή διαγραφή χρεών, λύση και εκκαθάριση του υπάρχοντος τραπεζικού συστήματος με την δημιουργία ενός νέου σε υγιή βάση και εθνικό έλεγχο, την αποχώρηση της από την Ε.Ε και την Ευρωζώνη και την εισαγωγή κρατικού νομίσματος θα αποτελέσει αναπόδραστα, αργά ή γρήγορα, στο διαμελισμό της χώρας. Οτιδήποτε δεν αποτελεί εθνικό συμφέρον δεν αποτελεί και πρόκριμα για την εφαρμογή του. Τον δρόμο μας τον έχουν δείξει οι πνευματικοί μας πατέρες αιώνες πριν.

Ο πατέρας του πολιτικού ρεαλισμού, ο Θουκυδίδης το διατύπωσε χωρίς περιστροφές: Οι συμμαχίες δεν διαρκούν για πάντα και η προσχώρηση του κράτους σε άλλες συμμαχίες θα πρέπει να γίνεται υπό όρους που υπαγορεύει η συγκεκριμένη χρονική συγκυρία χωρίς απομείωση και αποδυνάμωση της εθνικής ισχύος (balance of power). Ο δε Σταγειρίτης Αριστοτέλης, η μεγαλύτερη προσωπικότητα όλων των εποχών κατά την πρόσφατη μελέτη του πανεπιστημίου MIT/Media Lab των ΗΠΑ, θεωρεί ότι το νόμισμα είναι το ‘κατά συνθήκην’ στοιχείο που καθορίζεται με νόμο από την ‘πόλη’ και αποτελεί την συνεκτική ουσία που  ρυθμίζει τις συναλλακτικές σχέσεις των πολιτών και κατ’ επέκταση την ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ ΤΗΣ ΙΔΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ. [xxviii]

Το ερώτημα εάν υπάρχει πολιτικός φορέας να διαχειρισθεί αυτή την μετάβαση είναι προσχηματική αναβολή και άλλοθι προκειμένου η Ελλάδα ως άλλη ευρωπαϊκή σατραπεία να υπάρχει στο διηνεκές. Προφανώς και δεν υπάρχει πολιτικό κόμμα – τουλάχιστον μέσα στην Βουλή. Όταν όμως η κοινωνία, εξ αιτίας όλων αυτών που συζητούμε, μετατραπεί στους ‘φοβεροτέρους εφέδρους’ όπως την ονομάζει ο Αινείας τον 4ο αι. π.Χ. τότε το ερώτημα αντιστρέφεται ως εξής: Υπάρχει κάποιο πολιτικό κόμμα που θα μπορέσει να αντιμετωπίσει τους επαναστατημένους;

ΣυγγραφέαςΟ Θάνος Ιωαννίδης είναι οικονομολόγος με εξειδίκευση σε Purchasing & Logistics Management. Έχει πάνω από 30 χρόνια εμπειρία στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα και έχει εργασθεί ως εμπειρογνώμονας στο Συμβούλιο της Ευρώπης και στο ΝΑΤΟ. Μελετά θέματα Διεθνούς Πολιτικής Οικονομίας και γράφει περιοδικά στο blog του: https://makroskopos.wordpress.com.

Η απελευθέρωση της Ελλάδας από τα δεσμά του χρέους και η αποκατάσταση της εθνικής  κυριαρχίας της με την κυκλοφορία του δικού της νομίσματος, απαιτεί ένα μεγάλο πολιτικό-οικονομικό σχέδιο καλά επεξεργασμένο σ’ όλες τις λεπτομέρειές του

(To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες)

.

Η απελευθέρωση της Ελλάδας από τα δεσμά του χρέους και η αποκατάσταση της εθνικής  κυριαρχίας της με την κυκλοφορία του δικού της νομίσματος, απαιτεί ένα μεγάλο πολιτικό-οικονομικό σχέδιο καλά επεξεργασμένο σ’ όλες τις λεπτομέρειές του. Η αναφορά σε επί μέρους θέματα και στις δυσκολίες που τυχόν θα παρουσιαστούν εντείνουν τη σύγχυση και καλλιεργούν την ηττοπάθεια ανάμεσα στους πολίτες. Όλα τα στοιχεία  του εγχειρήματος αλληλοεπηρεάζονται, δεν μπορεί π.χ. να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα του δυσθεώρητου χρέους χωρίς επιστροφή στη δραχμή, όπως δεν μπορεί να υπάρξει οικονομική ανάπτυξη, όχι μεγέθυνση, χωρίς την κυκλοφορία του εθνικού νομίσματος, ακόμη η βιωσιμότητα του νέου νομίσματος εξαρτάται από τη λύση που θα δοθεί για το Δημόσιο Χρέος κ.ο.κ.

Στη συζήτηση που άνοιξε ο οικονομολόγος Βασίλης Βιλιάρδος με το άρθρο του «Τα ερωτηματικά της δραχμής» (βλ. www.analyst.gr  7-4-16), δώσαμε μια απάντηση παρουσιάζοντας τα βασικά σημεία ενός σχεδίου επιστροφής στο εθνικό νόμισμα (βλ. analyst.gr, κατηγορία ΑΠΟΨΕΙΣ 17-4-16 και στο http://greekattack.wordpress.com ). Ο κ. Βιλιάρδος επανήλθε με ένα δεύτερο άρθρο του (βλ. www.analyst.gr 25-4-16) στο οποίο εκφράζει τις αντιρρήσεις του και σχολιάζει διάφορα σημεία του σχεδίου αυτού.

Έχοντας υπόψη τα ανωτέρω θα επιχειρήσουμε μια δεύτερη αναλυτική απάντηση στις θέσεις του κ. Βιλιάρδου, ελπίζοντας ότι οι αναγνώστες, που δεν είναι υποχρεωμένοι να γνωρίζουν τα τρία προηγούμενα κείμενα θα κατανοήσουν, τον προβληματισμό και τις διαφορετικές απόψεις που αναπτύσσονται σ’ αυτόν τον διάλογο.

Η Ελλάδα πρέπει πρώτα να βγει από την ΕΕ ως απαραίτητη προϋπόθεση για την έξοδό της από το κοινό νόμισμα, υποστηρίζει ο κ. Βιλιάρδος. Δεν κατανοούμε από πού προκύπτει αυτή η άποψη. Στην ΕΕ υπάρχουν εννέα χώρες, μεταξύ των οποίων η Βρετανία, η Σουηδία και η Δανία, που δεν ανήκουν στην Ευρωζώνη και έχουν το δικό τους εθνικό νόμισμα. Στις Συνθήκες της ΕΕ δεν προβλέπεται συγκεκριμένη διαδικασία για έξοδο μιας χώρας από το ενιαίο νόμισμα. Έτσι η Ελλάδα με βάση το δικαίωμα της εθνικής κυριαρχίας θα θέσει σε κυκλοφορία το εθνικό νόμισμά της και θα αποχωρήσει από την ΕΚΤ, το Eurogroup και τα άλλα όργανα της Ευρωζώνης, παραμένοντας όμως μέλος της ΕΕ. 

Υπάρχει βεβαίως και ο δύσκολος δρόμος, δηλαδή, να αποχωρήσει η χώρα μας από την ΕΕ ύστερα από διαπραγματεύσεις που, σε περίπτωση διαφωνιών, μπορεί να διαρκέσουν και δύο χρόνια. Μόλις η Ελλάδα αποχωρήσει από την ΕΕ δε θα μπορεί να παραμείνει στην Ευρωζώνη. Γιατί όμως να ακολουθηθεί ο δύσκολος δρόμος, με δραματικές συνέπειες για την οικονομία, στο μακρύ μεταβατικό διάστημα; Θυμίζουμε ότι την έξοδο από την Ευρωζώνη έχει προτείνει, αρκετές φορές από το 2011, ο Β. Σόϊμπλε όπως και ορισμένοι οικονομολόγοι (Χανς-Βέρνερ Ζιν, καθηγητής και πρόεδρος του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών Ifo του Μονάχου ), όχι όμως την έξοδο από την ΕΕ. Ασφαλώς το γερμανικό υπουργείο Οικονομικών έχει μελετήσει τις σχετικές διαδικασίες και τις θεωρεί απόλυτα εφικτές. Η διαφορά είναι ότι οι Γερμανοί προτείνουν προσωρινή, για πέντε χρόνια, έξοδο από το ευρώ, έλεγχο της συναλλαγματικής ισοτιμίας της δραχμής από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), ενώ δεν αναφέρονται στο χρέος που θεωρούν ότι θα εξακολουθήσουμε να αποπληρώνουμε στο ενιαίο νόμισμα. Αυτό το σχέδιο είναι σύμφωνο με τα γερμανικά αλλά όχι τα ελληνικά συμφέροντα και αποτελεί μελλοντικό κίνδυνο.

Εντός της ΕΕ η χώρα μας κάνοντας χρήση των διατάξεων των Ευρωπαϊκών Συνθηκών, θα υπερασπιστεί τα ζωτικά συμφέροντά της, όπως έκανε πρόσφατα η βρετανική κυβέρνηση.  Η Ελλάδα χρησιμοποιώντας το βέτο θα ζητήσει αλλαγές των κανονισμών και οδηγιών, όπως οι ποσοστώσεις, που λειτουργούν εις βάρος της οικονομίας της. Ιδιαίτερα η χώρα μας θα πρέπει να μπλοκάρει, με το βέτο, την κυοφορούμενη Διατλαντική Εμπορική και Επενδυτική Σχέση (ΤΤΙΡ) μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, που θα δώσει τη χαριστική βολή στις μικρές ελληνικές αγροτικές και βιομηχανικές επιχειρήσεις. Αν, στα πλαίσια της ΕΕ, εμποδίζεται το σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης της Ελλάδας, τότε στο αμέσως επόμενο στάδιο, αφού θα έχουμε θωρακίσει την οικονομία μας με το εθνικό νόμισμα, θα αποφασιστεί η έξοδος από αυτήν.

.

Η ισοτιμία

Στην εισαγωγή της Νέας Δραχμής με ισοτιμία ένα προς ένα σε σχέση  με το ευρώ δε φαίνεται να διαφωνεί  ο κ. Βιλιάρδος, αλλά εκφράζει τις αντιρρήσεις του για το «κλείδωμα» αυτής της ισοτιμίας, αμφισβητώντας τα παραδείγματα άλλων χωρών που αναφέραμε. Επαναλαμβάνουμε λοιπόν ότι η Ελβετία «κλείδωσε» το νόμισμά της το Σεπτέμβριο του 2011 προκειμένου αυτό να μην υποτιμηθεί σε μια περίοδο που είχε αρχίσει η ανατίμηση του ευρώ.  Τον Ιανουάριο του 2015 οι Ελβετοί «ξεκλείδωσαν» την ισοτιμία, γιατί είχε αρχίσει η υποτίμηση του ευρώ, ώστε αυτό να μην παρασύρει μαζί του, προς τα κάτω,  το φράγκο. Αμέσως το ελβετικό νόμισμα ανατιμήθηκε. Αυτός ήταν ο λόγος «ξεκλειδώματος» της ισοτιμίας του ελβετικού φράγκου  και όχι το κόστος όπως αναφέρει ο κ. Βιλιάρδος. Το όποιο συναλλαγματικό κόστος της Ελβετίας οφείλεται στο ότι το νόμισμά της διαπραγματεύεται στα διεθνή χρηματιστήρια, είναι και μικρής κλίμακας αποθεματικό νόμισμα, κάτι που δε θα συμβαίνει με τη Νέα Δραχμή.

Σχετικά με την Αργεντινή, όπως είχαμε αναφέρει στο προηγούμενο άρθρο μας, η χρεοκοπία της δεν οφείλεται στην «κλειδωμένη», επί δέκα χρόνια, ισοτιμία ενός πέσος προς ένα δολάριο, αλλά στην ελεύθερη διακίνηση των κεφαλαίων που επέβαλλε το ΔΝΤ. Έτσι  ένας πολίτης ή μια επιχείρηση της Αργεντινής μπορούσε π.χ. να πάει σε μια τράπεζα να δώσει ένα εκατομμύριο πέσος, να πάρει ένα εκατομμύριο δολάρια και να τα στείλει σε μια τράπεζα των ΗΠΑ. Αυτό το καθεστώς εξανέμισε τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας και την οδήγησε στη χρεοκοπία. Με την εισαγωγή της Νέας Δραχμής θα απαγορευτεί η εξαγωγή κεφαλαίων (καταθέσεων) προς το εξωτερικό,  όπως γίνεται ήδη με την εφαρμογή των capital controls.

Όσον αφορά την Κίνα,  έχει δίκιο ο κ. Βιλιάρδος ότι λόγω μεγέθους και συναλλαγματικών αποθεμάτων δε συγκρίνεται με την Ελλάδα, την αναφέραμε ως παράδειγμα χώρας που η κυβέρνηση ελέγχει την ισοτιμία και δεν την έχει αφήσει βορά των χρηματαγορών. Για τη Βουλγαρία που έχει «κλειδωμένη» την ισοτιμία του λέβα με το ευρώ ο κ. Βιλιάρδος γράφει ότι δεν υπάρχει λόγος να αναφερθούμε. Γιατί άραγε;

Τέλος, θυμίζουμε ότι σε non paper του ΔΝΤ, με τίτλο «Η Ελλάδα μετά την αποχώρηση από το ευρώ» που αποκάλυψε το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel (26-4-15), το Ταμείο απορρίπτει το «κλείδωμα» της ισοτιμίας και τάσσεται υπέρ της υποτίμησης της δραχμής με το γνωστό δογματικό επιχείρημα για αύξηση της ανταγωνιστικότητας.

Το «κλείδωμα» της ισοτιμίας είναι κομβικό σημείο ώστε η μετάβαση στο εθνικό νόμισμα να γίνει ομαλά, χωρίς απώλεια στην αγοραστική δύναμη των πολιτών, χωρίς απώλεια των καταθέσεων και χωρίς πληθωριστικές πιέσεις. Είναι φανερό ότι το «κλείδωμα» της ισοτιμίας τρομάζει τους δανειστές που δε θα μπορούν να εκβιάζουν την Ελλάδα εξαπολύοντας κερδοσκοπικές-υποτιμητικές επιθέσεις στο νόμισμά της. Όσον αφορά το έωλο επιχείρημα περί ανταγωνιστικότητας, επειδή δεν μπορούμε να το αναπτύξουμε εδώ, παραπέμπουμε τον αναγνώστη στο βιβλίο του γράφοντος «Η Επανάσταση του Grexit – Το σχέδιο».

Ο κ. Βιλιάρδος αναρωτιέται πώς μπορεί να εθνικοποιηθεί η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) αφού μόνο το 6% των μετοχών της ανήκει στο δημόσιο. Στην πρώτη απάντησή μας γράψαμε ότι με την εθνικοποίηση εννοούμε ότι η ΤτΕ θα αποδεσμευτεί από την ΕΚΤ (σήμερα είναι υποκατάστημά της), θα της εκχωρηθεί το εκδοτικό δικαίωμα  κυκλοφορίας του νέου νομίσματος και θα τοποθετηθεί νέα διοίκηση με απόφαση της κυβέρνησης, με βάση το δικαίωμα της εθνικής κυριαρχίας. Αυτά δεν προϋποθέτουν, στην αρχική φάση, αλλαγή της μετοχικής σύνθεσης της κεντρικής τράπεζας, η οποία θα επανέλθει, τουλάχιστον, στο καθεστώς που ίσχυε πριν την είσοδο στην Ευρωζώνη. Σωστά παρατηρεί ο κ. Βιλιάρδος ότι το σημαντικότερο δεν είναι σε ποιόν ανήκει μια κεντρική τράπεζα, αλλά ποιος καθορίζει την πολιτική της.

.

Οι καταθέσεις

Αναφέραμε, στην αρχική απάντηση, ότι οι καταθέσεις ιδιωτών και επιχειρήσεων, μπορούν να παραμείνουν σε ευρώ και να αποτελούν καταθέσεις σε συνάλλαγμα. Έτσι οι πολίτες, από την πρώτη στιγμή, δε θα ανησυχούν ότι μπορεί να υπάρξει μείωση της περιουσίας τους από μια υποτιθέμενη υποτίμηση της δραχμής. Οι σημερινές καταθέσεις, δηλαδή, θα έχουν ρήτρα ευρώ. Όταν εκταμιεύονται οι καταθέσεις στην εσωτερική αγορά θα μετατρέπονται σε δραχμές, πάντα με ισοτιμία ένα προς ένα, αφού όλες οι συναλλαγές από την πρώτη στιγμή θα γίνονται στο νέο εθνικό νόμισμα. Αντίθετα, όταν εκταμιεύονται για πληρωμές στο εξωτερικό, όπως εισαγωγές προϊόντων, τουρισμό, σπουδές, υγεία κτλ, σε ευρώ.

Έχει δίκιο ο κ. Βιλιάρδος να λέει ότι οι καταθέσεις σε ευρώ είναι πλασματικές, αφού οι τράπεζες δεν τις έχουν. Αυτό όμως δε συμβαίνει μόνο για τις ελληνικές τράπεζες που είναι, όπως λέει ο ίδιος, χρεοκοπημένες αλλά για όλες τις τράπεζες που, εκτός από ένα μικρό ποσοστό που κρατούν ως αποθεματικό, τις υπόλοιπες καταθέσεις τις έχουν εκταμιεύσει ως δάνεια. Παρ’ όλα αυτά, όπως ανακοινώθηκε πρόσφατα, οι ελληνικές τράπεζες κατέχουν, εκτός των άλλων στοιχείων ενεργητικού, ομόλογα του EFSF, υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης (ΑΑΑ) αξίας 37 δις. ευρώ. Στην πρώτη αρχική φάση δε χρειάζεται εθνικοποίηση των τραπεζών αλλά τοποθέτηση ενός κυβερνητικού επιτρόπου με το επιτελείο του για την τήρηση της συναλλαγματικής πολιτικής. Όταν απαιτηθεί η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών αυτή θα γίνει σε δραχμές και σε αντιστάθμισμα το Δημόσιο θα πάρει μετοχές, έτσι θα αλλάξει η μετοχική σύνθεση των ελληνικών τραπεζών, όπως είχε συμβεί με την πρώτη ανακεφαλαιοποίηση.

Δεν κατανοούμε τι εννοεί ο κ. κ. Βιλιάρδος γράφοντας ότι αν η χώρα μας επέστρεφε στη δραχμή αυτό δε θα δημιουργούσε ως δια μαγείας καταθέσεις. Με το εθνικό νόμισμα οι καταθέσεις θα είναι απόλυτα εγγυημένες από το κράτος και ανεξαρτήτως ύψους, ακόμα κι αν χρεοκοπήσει κάποια τράπεζα. Capital controls με τη δραχμή δε θα είναι ανάγκη να επιβληθούν. Οι πολίτες δε θα ανησυχούν για τις καταθέσεις τους, όπως δεν ανησυχούσαν και  την περίοδο πριν την εισαγωγή του ευρώ.

Το Ισοζύγιο των Εξωτερικών Συναλλαγών

Στην απάντησή του ο κ. Βιλιάρδος επιμένει ότι το Ισοζύγιο δεν είναι ισοσκελισμένο και η υποχώρηση του ελλείμματος είναι συγκυριακή, αφού δεν οφείλεται στην αύξηση των εξαγωγών, αλλά στη μείωση των εισαγωγών λόγω της ραγδαίας κατάρρευσης των εισοδημάτων από τα Μνημόνια. Υποθέτουμε ότι με το «συγκυριακή» δεν υπονοεί ότι τα εισοδήματα θα επανέλθουν στα επίπεδα του 2009  άμεσα και άρα το Ισοζύγιο θα παρουσιάσει ξανά μεγάλο έλλειμμα, μόλις επιστρέψουμε στη δραχμή.  Ο κ. Βιλιάρδος παραθέτει και σχετικό Πίνακα με το έλλειμμα του Ισοζυγίου ως ποσοστό του ΑΕΠ, ο οποίος όμως δεν είναι αντιπροσωπευτικός  γιατί το ΑΕΠ, τα τελευταία έξι χρόνια, έχει μειωθεί περίπου 26%. Έτσι το έλλειμμα εμφανίζεται να υποχωρεί με πιο αργούς ρυθμούς και να «αντέχει» ως ποσοστό μιας συρρικνούμενης βάσης υπολογισμού (ΑΕΠ).

Η αλήθεια είναι, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ στα οποία συνυπολογίζονται και αυτά της ΕΛΣΤΑΤ, ότι το 2015 το Ισοζύγιο Εξωτερικών Συναλλαγών παρουσίασε ένα απειροελάχιστο έλλειμμα 7,5 εκατ. ευρώ, ενώ το Ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών (περιλαμβάνει όλα τα προϊόντα, τα καύσιμα, τα πλοία, τον τουρισμό και τη ναυτιλία), ένα πολύ μικρό έλλειμμα μόλις 234,6 εκατ. ή 0,45% του συνόλου των εισαγωγών αγαθών και πληρωμής υπηρεσιών. Το Ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών είναι αυτό που μας ενδιαφέρει, σε περίπτωση εξόδου από την Ευρωζώνη, ώστε να μην υπάρξει καμιά έλλειψη στην εσωτερική αγορά και να μη χρειαστεί, όπως λένε ορισμένοι, η επιβολή δελτίου.

Θυμίζουμε ότι, όπως αναφέραμε στην πρώτη απάντησή μας, η μεθοδολογία κατάρτισης του Ισοζυγίου άλλαξε από τον Ιούλιο του 2015, με βάση το εγχειρίδιο (ΒΡΜ6) του ΔΝΤ, αναδρομικά από το 2013. Μέχρι τον Ιούλιο του 2015, η ΤτΕ υπολόγιζε τα στοιχεία με βάση τα εμβάσματα των ελληνικών τραπεζών για την πληρωμή των εισαγωγών και τα εισερχόμενα εμβάσματα από την αποπληρωμή των εξαγωγών, τον τουρισμό και τη ναυτιλία. Στα στοιχεία αυτά, από τον Ιούλιο του 2015,  ενσωματώθηκαν οι στατιστικές εξωτερικού εμπορίου της ΕΛΣΤΑΤ  από τα τελωνεία της χώρας.

Με τη νέα μεθοδολογία οι εισαγωγές αυξήθηκαν, καθ’ υπολογισμό…κατά 1,5 δις. λόγω του λαθρεμπορίου ναρκωτικών, αλκοολούχων ποτών, καπνού κλπ. Επειδή όμως, σε περίπτωση εξόδου από την Ευρωζώνη, οι λαθρέμποροι θα πρέπει να αγοράζουν σε ευρώ (συνάλλαγμα) και να πωλούν στους έλληνες καταναλωτές σε δραχμές, τουλάχιστον το ποσό αυτό δε θα επιβαρύνει το Ισοζύγιο.

Για το 2014, που υπάρχουν συγκρίσιμα στοιχεία, η ΤτΕ παρουσίασε, με την παλιά μεθοδολογία, πλεόνασμα 1,8 δις. στο Ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών, ενώ μετά την αλλαγή της μεθοδολογίας έλλειμμα 4 δις. Ουσιαστικά με τη νέα μέθοδο κατάρτισης του Ισοζυγίου, το 2014, προστέθηκαν περίπου 7,8 δις. στις εισαγωγές και 2,2 δις. στις εξαγωγές. Αυτό σημαίνει ότι ένα μέρος του εξωτερικού εμπορίου γίνεται εκτός τραπεζικούς συστήματος. Αυτό που πρέπει να διασφαλιστεί, σε περίπτωση κυκλοφορίας του εθνικού νομίσματος, είναι ότι το σύνολο του συναλλάγματος από τις εξαγωγές αγαθών, τον τουρισμό και τη ναυτιλία θα επιστρέφει στη χώρα και δε θα μένει σε λογαριασμούς στο εξωτερικό όπως γίνεται σήμερα, που δεν υπάρχει κανένας ουσιαστικός έλεγχος.  Για το σκοπό αυτό υπάρχουν τρόποι ελέγχου των υποτιμολογήσεων και υπερτιμολογήσεων σ’ όλους τους κλάδους.

Όσον αφορά τις εξαγωγές αγαθών (χωρίς καύσιμα και πλοία), την τελευταία πενταετία, αυτές αυξήθηκαν από 11.483 εκατ. το 2009 σε 17.898 το 2015 (με τη νέα μεθοδολογία), δηλαδή, περίπου κατά 56%. Αντίθετα οι εισαγωγές αγαθών (χωρίς καύσιμα και πλοία) μειώθηκαν από 31.297 εκατ. το 2009 σε 30.490 το 2015 (με τη νέα μεθοδολογία), δηλαδή μόλις κατά 2,6%.

Απ’ όλα τα ανωτέρω είναι φανερό ότι το Ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών είναι τουλάχιστον ισοσκελισμένο και το έλλειμμα των 234,6 εκατ. του 2015  οφείλεται στη μεθοδολογία κατάρτισής του. Ουσιαστικά το Ισοζύγιο είναι πλεονασματικό, αν συνυπολογιστεί η επιβάρυνση των εισαγωγών κατά 1,5 δις. από το λαθρεμπόριο.

Δεν αναφερθήκαμε στο Ισοζύγιο πρωτογενών – δευτερογενών εισοδημάτων και κεφαλαίων που το 2015 ήταν πλεονασματικό κατά 2,2 δις. γιατί αυτό θα τεθεί υπό έλεγχο με την απαγόρευση εξαγωγής κεφαλαίων (καταθέσεων κλπ.).

Παρά τα όσα εκτέθηκαν προηγουμένως ο κ. Βιλιάρδος θεωρεί δεδομένη την υποτίμηση της Νέας Δραχμής, αφού αυτό, όπως γράφει, διδάσκει η διεθνής εμπειρία. Αλλά γιατί να υποτιμηθεί η δραχμή αφού η εισαγωγή της θα γίνει με ισοτιμία ένα προς ένα και στη συνέχεια αυτή θα «κλειδωθεί»;  Αλλά και γιατί απαιτείται υποτίμηση αφού το Ισοζύγιο Εξωτερικών Συναλλαγών είναι τουλάχιστον ισοσκελισμένο; Όσον αφορά τα δάνεια, αυτά από την πρώτη στιγμή θα μετατραπούν σε δραχμές πάντα με ισοτιμία ένα προς ένα. Τα δάνεια της ΤτΕ προς τις εμπορικές τράπεζες (ELA κλπ.) θα ακολουθήσουν τη ρύθμιση που θα γίνει για το δημόσιο Χρέος (βλ. στη συνέχεια) και βεβαίως δε θα επιβαρύνουν τους φορολογούμενους πολίτες.

.

Το Δημόσιο Χρέος

Για τη διευκόλυνση των αναγνωστών επαναλαμβάνουμε όσα γράψαμε στην πρώτη απάντηση για την αντιμετώπιση του χρέους και στη συνέχεια σχολιάζουμε τις θέσεις του κ. Βιλιάρδου.

Όταν η Ελλάδα θωρακίσει την οικονομία της με τη Νέα Δραχμή και δε θα μπορούν οι δανειστές να την εκβιάζουν, με στέρηση της ρευστότητας και το κλείσιμο των τραπεζών, θα προχωρήσει στη λύση για το χρέος.

Πρώτη άμεση ενέργεια θα είναι η καταγγελία των τριών Δανειακών Συμβάσεων και η παύση αποπληρωμής των τοκοχρεολυσίων κάτι που θα οδηγήσει σε μια χρονοβόρα συνολική επαναδιαπραγμάτευση με τις διάφορες κατηγορίες πιστωτών.

Δεύτερη ενέργεια θα είναι ο λογιστικός έλεγχος του χρέους για να καθοριστεί ποιο τμήμα του είναι παράνομο, αθέμιτο και επονείδιστο και κατά συνέπεια, με βάση το διεθνές δίκαιο, μπορεί να διαγραφεί.

Τρίτη  ενέργεια θα είναι η άμεση διεκδίκηση από τη Γερμανία, με επίσημη ρηματική διακοίνωση, του αναγκαστικού κατοχικού δανείου, των πολεμικών επανορθώσεων και τις αποζημιώσεις των θυμάτων.  Σύμφωνα με το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους οι συνολικές γερμανικές οφειλές ανέρχονται σε 278,7 δις. ευρώ.

Το πιο σημαντικό όπλο που θα διαθέτει η Ελλάδα, όταν θα έχει επιστρέψει στο εθνικό νόμισμά της, είναι η αποπληρωμή του όποιου χρέους αναγνωριστεί, σε Νέες Δραχμές. Το Δημόσιο Χρέος σήμερα, κατά το μεγαλύτερο ποσοστό του (εκτός από το χρέος προς το ΔΝΤ), δεν είναι σε συνάλλαγμα, αλλά στο «εθνικό» νόμισμα της χώρας το ευρώ. Για το λόγο αυτό όταν βγούμε από την Ευρωζώνη, δεν πρέπει να πληρώσουμε το χρέος σε συνάλλαγμα αλλά στο νέο εθνικό νόμισμά μας. Θα κάνουμε, δηλαδή, ότι έγινε το 2001 – 2002 που μπήκαμε στο ευρώ. Θυμίζουμε ότι το 2001 το 75% του χρέους ήταν εσωτερικό, σε δραχμές (36 τρισεκ. δρχ.) και σε μια νύχτα, την 1-1-2002, μετατράπηκε σε ευρώ (105 δις. ευρώ), έτσι έγινε χρέος σε συνάλλαγμα αφού η χώρα μας δεν μπορεί να «κόψει» ευρώ. Ο Τζόρτζ Φρίντμαν, διευθυντής του αμερικανικού ιστότοπου Stratfor έγραψε (Απρίλιος ’15) ένα άρθρο στο οποίο, μεταξύ άλλων, λέει: «Οι Έλληνες θα μπορούσαν να τυπώσουν δραχμές και να ανακοινώσουν, όχι να προτείνουν, ότι το χρέος τους θα πληρωθεί σ’ αυτό το νόμισμα».

Ο Βασίλης Βιλιάρδος γράφει πως έννομη καταγγελία των Δανειακών Συμβάσεων δεν είναι ρεαλιστική, μετά την υπογραφή του PSI, όπου συμφωνήσαμε και υπογράψαμε τη μη μετατροπή του χρέους σε δραχμές, το αγγλικό δίκαιο, την παροχή ενυπόθηκων εγγυήσεων κ.ο.κ.

Θεωρούμε ότι κάθε σύμβαση μπορεί να καταγγελθεί από έναν  των συμμετεχόντων σ’ αυτήν. Τότε, ο έτερος συμβαλλόμενος μπορεί να καταφύγει στα εθνικά ή διεθνή δικαστήρια προκειμένου να διεκδικήσει τα συμφέροντά του. Το PSI δεν έχει σχέση με τις τρεις Δανειακές Συμβάσεις. Με το PSI η χώρα μας κούρεψε τα ομόλογα που ανήκαν σε ιδιώτες και υπαγόντουσαν  στο ελληνικό δίκαιο. Σε καμία Δανειακή Σύμβαση δεν αναφέρεται ότι δεν μπορεί να μετατραπεί το Δημόσιο Χρέος που είναι στο σημερινό «εθνικό» νόμισμα (το ευρώ) σε δραχμές, δηλαδή στο νέο εθνικό νόμισμα. Επαναλαμβάνουμε ότι το χρέος δεν είναι σε συνάλλαγμα. Αυτό ακριβώς έγραψε ο Τζόρτζ Φρίντμαν του Stratfor, που δεν είναι κάποια αμερικανική ιστοσελίδα, όπως γράφει ο κ. Βιλιάρδος, αλλά ένα μεγάλο και έγκυρο think tank που συνδέεται με την διοίκηση (administration) των ΗΠΑ.  Τέλος, το αγγλικό δίκαιο και η παροχή ενυπόθηκων εγγυήσεων ισχύουν όσο είναι σε ισχύ οι Δανειακές Συμβάσεις.

Στο τέλος του κειμένου του ο Βασίλης Βιλιάρδος γράφει ότι το βασικό πρόβλημα της Ελλάδας είναι η επίσημη δήλωση – αποδοχή της χρεοκοπίας της, για να ξεκινήσει επιτέλους η επόμενη μέρα. Εάν η χρεοκοπία αυτή δρομολογηθεί εντός ή εκτός Ευρωζώνης (άρα της ΕΕ) είναι σήμερα δευτερεύον θέμα. Αμέσως μετά προσθέτει ότι η χρεοκοπία αυτή πρέπει να συμβεί εν πρώτοις εντός της Ευρωζώνης ενώ στη συνέχεια μπορεί να αποφασιστεί η υιοθέτηση ή μη του εθνικού νομίσματος, η οποία θα ήταν ενδεχομένως περισσότερο καταναγκαστική και λιγότερο εκούσια.

Η θέση αυτή είναι ό,τι πιο καταστροφικό μπορεί να συμβεί στην Ελλάδα. Κατ’ αρχήν δήλωση – αποδοχή χρεοκοπίας δεν πρέπει να υπάρξει. Όπως έχει γράψει και ο δικηγόρος Πέτρος Μηλιαράκης (βλ. www.miliarakispetros.gr) το «πιστωτικό γεγονός» προϋποθέτει ότι το κράτος – οφειλέτης ευρίσκεται σε πλήρη αδυναμία να εξοφλήσει το κουπόνι ή να καταβάλει την αξία του ομολόγου που λήγει και εξ’ αιτίας της αδυναμίας αυτής ενεργοποιούνται τα Credit Default Swaps (CDS).  «Πιστωτικό γεγονός» χωρίς ενεργοποίηση των CDS θα είναι καινοφανές! Ως εκ τούτου «πιστωτικό γεγονός» δεν αποτελεί η αδυναμία του κράτους να αποπληρώσει δάνειο προς άλλο κράτος. Σήμερα το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του Δημόσιου Χρέους είναι σε διακρατικούς οργανισμούς και όχι σε ομόλογα που κατέχουν ιδιώτες. Ένα κράτος μπορεί να προβεί σε διοικητική διαπιστωτική πράξη με την οποία ανακοινώνει είτε στάση πληρωμών έναντι κράτους ή κρατών είτε καταγγελία του δανείου, χωρίς αυτό να αποτελεί «πιστωτικό γεγονός» αφού δεν ενεργοποιούνται τα CDS. Στην περίπτωση αυτή το κράτος μπορεί να ασκήσει όλα τα κυριαρχικά δικαιώματά του, επικαλούμενο υπερκείμενους κανόνες Δημόσιου Διεθνούς Δικαίου (Σύμβαση της Βιέννης για το δίκαιο των Διεθνών Συνθηκών).

Έτσι ένα κράτος μπορεί να προβάλει επιγόμενη αδυναμία ή άλλως, θεμελιώδη μεταβολή των περιστάσεων και να καταγγείλει συμβατικές δεσμεύσεις με τις οποίες το χρέος του έχει υπαχθεί σε αλλοδαπό δίκαιο.

Χρεοκοπία εντός της Ευρωζώνης σημαίνει «ξαφνικό θάνατο» για τον ελληνικό λαό, αφού θα εξαφανιστεί η ρευστότητα, το χρήμα από την αγορά, και θα κλείσουν οι τράπεζες. Μοναδική προοπτική σωτηρίας είναι η έξοδος από την Ευρωζώνη και η κυκλοφορία της Νέας Δραχμής ώστε να θωρακιστεί η ελληνική οικονομία. Αμέσως μετά, και όχι πριν,  θα καταγγελθούν οι Δανειακές Συμβάσεις και θα αντιμετωπιστεί ο Γόρδιος Δεσμός του Δημόσιου Χρέους.

Ευχαριστούμε τον κ. Βασίλη Βιλιάρδο για τον εποικοδομητικό  διάλογο που άνοιξε και την ευκαιρία που μας έδωσε να παρουσιάσουμε τις απόψεις μας.

ΣυγγραφέαςΝίκος Ιγγλέσης, http://greekattack.wordpress.com

Το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα είχε ανέκαθεν σχέση με εκείνον τον πολιτισμό που επικρατούσε σε ολόκληρο τον πλανήτη, ενώ τόσο η δραχμή, όσο και το βυζαντινό Solidus, ήταν κάποτε κυρίαρχα – ο υπόγειος νομισματικός πόλεμος Η.Π.Α., Ε.Ε. και Γερμανίας

Το ευρώ ως φετίχ

.«Το διεθνές τραπεζικό καρτέλ χρηματοδοτεί τον αμερικανικό στρατό, ενώ ο αμερικανικός στρατός προστατεύει τα οικονομικά συμφέροντα του τραπεζικού καρτέλ. Πρόκειται για έναν αυτόματο μηχανισμό, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να λειτουργεί μόνο για εκείνο το χρονικό διάστημα που είναι εξασφαλισμένη η παγκόσμια κυριαρχία του δολαρίου – του τρίτου θεμελιώδη λίθου του αμερικανικού νεοφιλελεύθερου συστήματος.

Σύμφωνα με διάφορους υπολογισμούς, το 90% της αξίας, της ισοτιμίας καλύτερα του δολαρίου, προέρχεται από τον αμερικανικό στρατό – ο οποίος χρησιμοποιείται διεθνώς από τις Η.Π.Α. για την καταναγκαστική επιβολή του δολαρίου, ως το ισχυρότερο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.

Με απλά λόγια, ο αμερικανικός στρατός αποτελεί το βαριά οπλισμένο χέρι του διεθνούς καρτέλ των τραπεζών – ολοκληρώνοντας το τρίπτυχο της παντοδυναμίας των Η.Π.Α.» (πηγή)

.

Ανάλυση

Προφανώς το ευρώ δεν είναι φετίχ από την πλευρά του ότι, αυτό που οφείλει να μας ενδιαφέρει είναι το κατά πόσον ωφελεί την εθνική μας οικονομία ή όχι. Υπάρχει όμως μία σημαντική, «ειδοποιός» διαφορά: το γεγονός πως έχει εξελιχθεί στο δεύτερο ισχυρότερο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα μετά το δολάριο, αποτελώντας ένα εξαιρετικά πολύτιμο περιουσιακό στοιχείο, παρά το ότι δεν είναι τίποτα άλλο από ένα απλό χαρτί.

Το χαρτί όμως αυτό το έχουν πληρώσει πολύ ακριβά όλες οι χώρες που το χρησιμοποιούν ως εθνικό νόμισμα τους, με τίμημα τις αυστηρές πολιτικές λιτότητας – συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, η οποία όμως υιοθέτησε τέτοιου είδους μέτρα προληπτικά, έγκαιρα, πονηρά, ήδη από το 2000 με την ατζέντα 2010.

Εν τούτοις, για να μπορέσουν να το διατηρήσουν ως έχει, πρέπει συνεχώς να προσπαθούν να μην έχουν ελλείμματα και χρέη, οπότε να ακολουθούν μία περιοριστική πολιτική – με επί πλέον στόχο να κερδίσει το ευρώ μακροπρόθεσμα την πρώτη θέση παγκοσμίως, υποχρεώνοντας το δολάριο στην αμέσως επόμενη. Κάτι τέτοιο φαίνεται εφικτό, λόγω των διδύμων ελλειμμάτων, καθώς επίσης των υπερβολικών χρεών, δημοσίων και ιδιωτικών των Η.Π.Α. – οι οποίες ουσιαστικά διατηρούν τεχνητά την υψηλή, εντελώς αδικαιολόγητη ισοτιμία του δολαρίου που είναι απαραίτητη, για να μη χάσει την ηγεμονική του θέση στον πλανήτη.

Από την άλλη πλευρά όμως, ο ευρωπαϊκός νότος δεν φαίνεται να είναι σε θέση, αλλά ούτε και πρόθυμος να υποστεί τις θυσίες που προϋποθέτει η ανάδειξη του ευρώ ως του ισχυρότερου παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος. Ως εκ τούτου η Γερμανία, η οποία ανέκαθεν επιθυμούσε ένα ισχυρό, κυρίαρχο νόμισμα, φαίνεται να σχεδιάζει μυστικά τον περιορισμό των χωρών που θα υπηρετούν το ευρώ πιστά, έχοντας το ως εθνικό νόμισμα – χρησιμοποιώντας ξανά ως πειραματόζωο την Ελλάδα.

Ειδικότερα, προγραμματίζει να επιβάλλει σε όλες τις αδύναμες χώρες το ευρώ ως παράλληλο νόμισμα – αφού τις υποχρεώσει προηγουμένως, άμεσα ή έμμεσα, να εγκαταλείψουν την Ευρωζώνη, υιοθετώντας το δικό τους εθνικό νόμισμα. Έτσι θα μπορούσε να καταπολεμήσει τα μειονεκτήματα του ευρώ, χωρίς να χάσει τα τεράστια πλεονεκτήματα από τη χρήση του στις 19 χώρες της νομισματικής ένωσης.

Άλλωστε, πριν από την υιοθέτηση του ευρώ, το μάρκο ήταν ήδη στη δεύτερη θέση μετά το δολάριο, όπως φαίνεται από τον πίνακα που ακολουθεί – με κριτήριο την ποσοστιαία χρήση του στη διενέργεια διεθνών συναλλαγών.

.

Αποθεματικά νομίσματα 1995 2000 2009 2012
         
Δολάριο 59,0 70,5 62,1 61,2
Μάρκο 15,8 ./. ./. ./.
Γαλλικό φράγκο 2,4 ./. ./. ./.
Ευρώ ./. 18,8 27,6 24,2
Στερλίνα 2,7 2,8 4,3 4,0
Γεν 6,8 6,3 2,9 4,0
Ελβετικό φράγκο 0,3 0,3 0,1 0,3
Λοιπά 13,6 1,4 3,1 5,8

.

Όπως διαπιστώνεται όμως, μετά το ξέσπασμα της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, το ευρώ έχασε ένα μέρος των ποσοστών του στις παγκόσμιες συναλλαγές, από το 27,6% στο 24,2% – χωρίς όμως να αναπληρωθεί από το δολάριο λόγω των προβλημάτων της υπερδύναμης αλλά, κυρίως, από τη στερλίνα και τα λοιπά νομίσματα. Το γεν, ως το σημαντικότερο ασιατικό αποθεματικό νόμισμα, ανήκει επίσης στους χαμένους – μεταξύ άλλων λόγω της πολιτικής ποσοτικής επέκτασης της κεντρικής τράπεζας της Ιαπωνίας, η οποία το καθιστά όλο και πιο αδύναμο, άρα μη ασφαλές.

Για να κατανοήσει κανείς τη σημασία του παγκοσμίου αποθεματικού νομίσματος, αρκεί ίσως να συνειδητοποιήσει πως το 60% των δολαρίων κυκλοφορούν εκτός των Η.Π.Α., οπότε δεν τους προκαλούν πληθωρισμό. Ως εκ τούτου, έχουν τη δυνατότητα να τυπώνουν δολάρια σε τεράστιες ποσότητες, πληρώνοντας ουσιαστικά τα χρέη τους με απλά χαρτιά, μηδενικού κόστους και αξίας – αφού μετά το 1971, όπου οι Η.Π.Α. εγκατέλειψαν μονομερώς τον κανόνα του χρυσού, απλά τυπώνουν χαρτιά σε τρομακτικές ποσότητες χωρίς αντίκρισμα και πληρώνουν όποιον θέλουν.

Διαφορετικά δεν θα ήταν σε θέση να χρηματοδοτούν τις τεράστιες στρατιωτικές τους δαπάνες ή να καλύπτουν το κόστος συντήρησης της αστυνόμευσης ολόκληρου του πλανήτη – κατέχοντας επί πλέον τα κλειδιά του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Στο γράφημα που ακολουθεί, φαίνεται η εξέλιξη των συναλλαγών με τα διεθνή αποθεματικά νομίσματα, από το 1995 έως το 2010 (μερίδια αγοράς τους).

.

ΓΡΑΦΗΜΑ - Αποθεματικά νομίσματα, χρήση

Αποθεματικά νομίσματα – η εξέλιξη στις συναλλαγές (χρήση) με τα διεθνή αποθεματικά νομίσματα (1995 – 2010).

.

Περαιτέρω, έχουμε αναφερθεί αρκετές φορές στη χρήση, καθώς επίσης στα τεράστια οφέλη των πετροδολαρίων. Στο ότι δηλαδή τα δολάρια έχουν την αποκλειστικότητα όσον αφορά τις συναλλαγές του πετρελαίου – όπως επίσης στον κίνδυνο που αντιμετωπίζουν (ανάλυση).

Οι περισσότεροι άλλωστε γνωρίζουν πως οι δικτάτορες τόσο του Ιράκ, όσο και της Λιβύης, τα πετρέλαια της οποίας φαίνεται να καταλαμβάνει σήμερα η ISIS, υπέγραψαν τη θανατική καταδίκη τους, όταν ανακοίνωσαν πως επιθυμούσαν να διενεργούν τις ενεργειακές συναλλαγές τους σε ευρώ – γεγονός που επεξηγεί καλύτερα τον πόλεμο των Η.Π.Α. εναντίον της ISIS.

Κάτι ανάλογο ισχύει και για τη Ρωσία, η οποία σχεδιάζει τις συναλλαγές με ρούβλι ή/και με το κινεζικό νόμισμα, έχοντας ως εκ τούτου βρεθεί στο στόχαστρο της υπερδύναμης – πόσο μάλλον όταν θέλει επί πλέον να ανεξαρτητοποιηθεί από το χρηματοπιστωτικό σύστημα της Δύσης, υιοθετώντας το δικό της Swift, καθώς επίσης ιδρύοντας ένα δικό της χρηματιστήριο ενέργειας.

.

Η ραγδαία άνοδος του ευρώ 

Επιστρέφοντας στο ευρώ, το μερίδιο του στις εκδόσεις ομολόγων το 2004, συνολικής αξίας 12.000 δις $ παγκοσμίως σε σταθερά και κυμαινόμενα επιτόκια, είχε υπερβεί τις αντίστοιχες σε δολάρια – καταλαμβάνοντας την πρώτη θέση με 5.400 δις, ακολουθούμενο από το δολάριο με 4.800 δις, τη στερλίνα με 880 δις, το γεν με 500 δις και το ελβετικό φράγκο με 200 δις (όλα τα ποσά υπολογισμένα σε δολάρια).

Όσον αφορά το μερίδιο του στις διεθνείς χρεωστικές ομολογίες, από 19% το 1999 έφτασε στο 32% το 2006, όταν τα ποσοστά του δολαρίου μειώθηκαν από το 49,83% στο 43,12% και του γεν από 12% στο 6% – ενώ στις νέες εκδόσεις, το ποσοστό του ευρώ είχε φτάσει ήδη στο 46% το 2006, έναντι μόλις 39% του δολαρίου.

Εκτός αυτού, το μερίδιο των δολαρίων στα συναλλαγματικά αποθεματικά των χωρών του OPEC μειώθηκε από 75% το καλοκαίρι του 2001 στο 62,5% το αντίστοιχο χρονικό διάστημα του 2004 – ενώ τα αποθεματικά τους σε ευρώ αυξήθηκαν από το 12% στο 20%. Σε γενικές γραμμές πάντως τα πλεονεκτήματα ενός παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος είναι τα εξής:

(α) Έσοδα από τα εκδοτικά δικαιώματα – τα οποία δεν είναι καθόλου αμελητέα για τη χώρα που έχει το νόμισμα (ερμηνεία).

(β) Μειωμένη συναλλαγματική ανασφάλεια, αφού η εκδίδουσα χώρα μπορεί να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό την ισοτιμία του νομίσματος της, μέσω της κεντρικής τράπεζας (βασικά επιτόκια, ποσότητες χρήματος κλπ.).

(γ)  Πολύ χαμηλά κόστη συναλλαγών, αφού δεν είναι υποχρεωμένη να το ανταλλάσει με άλλα νομίσματα, όσον αφορά τις διεθνείς συναλλαγές της.

Βασικό μειονέκτημα του είναι η δημιουργία ελλειμμάτων στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, τα οποία υπολογίσθηκαν για τις Η.Π.Α. στα 500 δις $ το 2011 ή στο 3% του ΑΕΠ της – κάτι που όμως αντιμετωπίζεται ήδη με επιτυχία από την Ευρωζώνη, η οποία είναι πλεονασματική απέναντι στον υπόλοιπο πλανήτη, φυσικά σχεδόν αποκλειστικά και μόνο λόγω της Γερμανίας.

Η Ευρωζώνη έχει πλέον επίσης πλεονάσματα στο εμπορικό της ισοζύγιο, αφενός μεν εξαιτίας της πολιτικής λιτότητας που έχει επιβληθεί σε όλες τις χώρες μέλη της, αλλού περισσότερο και αλλού λιγότερο, αφετέρου λόγω της Γερμανίας – όπως φαίνεται από το γράφημα που ακολουθεί, ακόμη και της ΕΕ σε σύγκριση με τις Η.Π.Α. (διακεκομμένη γραμμή, δεξιά κάθετος).

.

ΓΡΑΦΗΜΑ - Ευρωζώνη, ΗΠΑ, εμπορικό ισοζύγιο, σύγκριση

.

Ως εκ τούτου, η Ευρωζώνη είναι σε πολύ καλύτερη οικονομική κατάσταση από τις Η.Π.Α., όσον αφορά τις δυνατότητες του νομίσματος της – οπότε εύλογα το ευρώ θα μπορούσε να εκτοπίσει το δολάριο από την πρώτη θέση παγκοσμίως.

Προφανώς όμως, υπό την προϋπόθεση να μην διαλυθούν η Ευρωζώνη και η ΕΕ – ένας κίνδυνος που είναι όμως πλέον ορατός δια γυμνού οφθαλμού, αφενός μεν λόγω της μεταναστευτικής κρίσης, αφετέρου εξαιτίας της υπερχρέωσης πολλών χωρών της, με την ταυτόχρονη ύπαρξη πολλών «αποσχιστικών κινημάτων» (GREXIT, BREXIT, ITEXIT, FREXIT κλπ.).

.

Ο νούμερο ένα εχθρός του δολαρίου

Περαιτέρω, υπενθυμίζουμε πως ο πρώην κεντρικός τραπεζίτης των Η.Π.Α., ο κ. Alan Greenspan, ο οποίος ουσιαστικά πυροδότησε τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2007 που πλήρωσε πολύ ακριβά η Ευρώπη και το ευρώ (αν και μάλλον δεν υπολόγισε πως η Γερμανία θα τη χειριζόταν εντελώς διαφορετικά από την υπερδύναμη, αποκομίζοντας τελικά τεράστια οφέλη – άρθρο), είχε προβλέψει πως το ευρώ θα αντικαθιστούσε το δολάριο ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα – ενώ, σύμφωνα με μία οικονομετρική μελέτη από τότε (J. Frankel, M. Chinn), κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συμβεί πριν από το 2020.

Ως απαραίτητη προϋπόθεση όμως θεωρήθηκε η υιοθέτηση του ευρώ από όλες τις χώρες της ΕΕ έως το 2020, συμπεριλαμβανομένης της Μ. Βρετανίας – ή, εναλλακτικά, η συνέχιση της πτώσης της αξίας του δολαρίου. Είναι εύλογοι λοιπόν οι συνειρμοί, όσον αφορά το γιατί πυροδοτήθηκε η ευρωπαϊκή κρίση χρέους από τις Η.Π.Α., μέσω της δραστηριοποίησης του ΔΝΤ στην Ελλάδα, γιατί δρομολογήθηκε δηλαδή ο πόλεμος της Ευρώπης (ανάλυση) – καθώς επίσης η αιτία που ενεργοποιήθηκε το «όπλο της μετανάστευσης» σήμερα, μετά το ξεκίνημα των βομβαρδισμών της Συρίας από τις Η.Π.Α.

Οι απαντήσεις είναι άλλωστε πάντοτε εύκολες, αρκεί να προηγηθεί η σωστή ερώτηση: «Ποιος ωφελείται από οτιδήποτε συμβαίνει«.

Από την άλλη πλευρά βέβαια η ιστορία τεκμηριώνει ότι, η διαδικασία της αντικατάστασης ενός παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος διαρκεί πολλές δεκαετίες – σημειώνοντας πως ως το ιστορικά πρώτο παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα θεωρείται το κινεζικό Liang, ακολουθούμενο από την ελληνική δραχμή τον 5ο προ Χριστού αιώνα, τα ινδικά ασημένια νομίσματα τον 4ο αιώνα, το ρωμαϊκό δηνάριο, το βυζαντινό Solidus, το ισλαμικό δηνάριο στο μεσαίωνα, το φιορίνι του Ρήνου, το βενετσιάνικο δουκάτο την Αναγέννηση, το ολλανδικό φιορίνι, τη βρετανική στερλίνα και σήμερα το δολάριο.

Όπως συμπεραίνεται λοιπόν πολύ καθαρά από την ιστορία, το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα είχε πάντοτε σχέση με εκείνον τον πολιτισμό που επικρατούσε σε ολόκληρο τον πλανήτη – αρχικά με τον κινεζικό και τον ελληνικό, ενώ στο τέλος με το βρετανικό και τον αμερικανικό (αγγλοσαξονικό).

Στο σύνολο της ιστορίας πάντως, η Ελλάδα μεγαλούργησε περισσότερο από τις ελάχιστες άλλες χώρες που είχαν σε κάποια χρονική στιγμή τα πρωτεία – πρώτα η αρχαία Ελλάδα και μετά το Βυζάντιο, το οποίο δεν ήταν βέβαια δικό μας δημιούργημα, αλλά είχε αφομοιωθεί πολιτιστικά από τη χώρα μας. Επομένως, είναι σε θέση να το επιτύχει ξανά – ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η δραχμή πρόσφατα ήταν το βασικό νόμισμα των Βαλκανίων.

Σύμφωνα τώρα με μελέτες, η αντικατάσταση της βρετανικής στερλίνας από το δολάριο ήταν το αποτέλεσμα της συνεχούς υποτίμησης της, σε συνδυασμό με έναν υψηλό πληθωρισμό της Βρετανίας, συγκριτικά με τις Η.Π.Α. – ο οποίος ήταν τα πρώτα 75 χρόνια του 20ου αιώνα σχεδόν τριπλάσιος, από αυτόν της υπερδύναμης.

Επομένως, η πιθανότητα να αναρριχηθεί το ευρώ στην πρώτη θέση εξαρτάται κυρίως από τις μακροπρόθεσμες πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις στην Ευρώπη. Για παράδειγμα, από την επιτυχία της συνθήκης της Λισσαβόνας – η οποία έχει έτσι εκπονηθεί, ώστε να μετατρέψει την Ευρωζώνη στην πλέον ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία του πλανήτη.

Μία επόμενη προϋπόθεση είναι η συνέχιση της οικονομικής κατάρρευσης των Η.Π.Α. και του δολαρίου, λόγω των διδύμων ελλειμμάτων, του χρέους και της μείωσης της ανταγωνιστικότητας τους – καθώς επίσης οι εξελίξεις στις περιοχές μεγάλου πληθυσμού του πλανήτη, όπως η Ινδία και η Κίνα.

Σε κάθε περίπτωση η Παγκόσμια Τράπεζα είχε προβλέψει το 2011 πως η ηγεμονία του δολαρίου θα τελείωνε γύρω στο 2025. Ο αντικαταστάτης του όμως δεν θα ήταν το ευρώ, αλλά ένα καλάθι νομισμάτων – στο οποίο το ευρώ, το δολάριο και το κινεζικό γουάν θα είχαν ισότιμες θέσεις. Κάτι ανάλογο άλλωστε προωθούν οι Η.Π.Α. και σε γεωπολιτικό επίπεδο – όπου επιθυμούν να αντικατασταθεί η μονοπολική τους ηγεμονία όχι από ένα άλλο κράτος, όπως για παράδειγμα από την Κίνα, αλλά από πολλά μαζί.

.

Το ευρώ ως ένα πολύτιμο περιουσιακό στοιχείο

Με κριτήριο όλα τα παραπάνω, είναι εύκολο να κατανοήσει κανείς τι σχεδιάζουν οι Η.Π.Α., μεταξύ άλλων μέσω της ίδρυσης του οικονομικού ΝΑΤΟ, καθώς επίσης ποιά είναι η θέση της Γερμανίας – την οποία προφανώς κρύβει από όλους τους άλλους, θεωρώντας την επτασφράγιστο μυστικό (ανάλυση, επίλογος).

Έτσι ερμηνεύεται καλύτερα η επιμονή της στην πολιτική λιτότητας, οι προσπάθειες να διορθώσει το λάθος της συμμετοχής του ΔΝΤ στη «διάσωση» της Ελλάδας, όπου υποκινεί κρυφά τις δύο τελευταίες κυβερνήσεις μας να απαιτήσουν την εκδίωξη του (η ίδια αποφεύγει φυσικά να έλθει σε απ’ ευθείας αντιπαράθεση με τις Η.Π.Α.), καθώς επίσης η αναφορά του κ. Σόιμπλε σε ένα παράλληλο νόμισμα για την Ελλάδα – το οποίο δεν θα ήταν τελικά η δραχμή αλλά το ευρώ, με τη δραχμή στο ρόλο του εθνικού νομίσματος.

Όπως έχουμε δε αναφέρει η Γερμανία, μαζί με την πρώην περιοχή του μάρκου, έχει πιθανότατα στόχο να κρατήσει μόνη της το ευρώ, αναδεικνύοντας το στο νούμερο ένα παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα του πλανήτη – αφού όμως εξασφαλίσει προηγουμένως την «ιδιοκτησία» ή/και την υποταγή όλων των πρώην εταίρων της.

Στα πλαίσια αυτά, όταν η Ελλάδα τείνει προς την υιοθέτηση της δραχμής, εύλογα βέβαια αφού θεωρείται πως δεν είναι δυνατόν να αναπτυχθεί χωρίς μία δική της νομισματική πολιτική, παίζει ουσιαστικά ακούσια το παιχνίδι της Γερμανίας – η οποία όμως έχει φροντίσει έτσι ώστε, η Ελλάδα να πληρώσει τελικά πολύ ακριβά τα χρέη της, σε είδος και όχι σε χρήμα («κατάσχεση» της ιδιωτικής και δημόσιας περιουσία μας).

Επομένως, δεν είναι καθόλου απλή η απόφαση της επιστροφής στο εθνικό μας νόμισμα – η οποία, κατά τους υποστηρικτές του, θα έπρεπε να συνοδεύεται από την άρνηση της πληρωμής των δημοσίων χρεών, αφού διαφορετικά δεν θα είχε κανένα  νόημα. Πόσο μάλλον η παραχώρηση στη Γερμανία ενός τόσο πολύτιμου περιουσιακού στοιχείου, το οποίο η πατρίδα μας έχει πληρώσει πανάκριβα στο παρελθόν – αφού αυτό ήταν η βασική αιτία της υπερχρέωσης της, σε συνδυασμό με τη βρώμικη πολιτική της ΕΚΤ υπέρ της Γερμανίας (ανάλυση).

.

Ερωτηματικά

Αν μη τι άλλο λοιπόν, εφόσον αποφασίζαμε ότι δεν είμαστε ικανοί ή έστω σε θέση να κρατήσουμε το ευρώ, δεν θα έπρεπε να το πουλήσουμε τουλάχιστον όσο μας κόστισε, απαιτώντας ενδεχομένως την ονομαστική διαγραφή του συνόλου του χρέους;

Δεν θα ήταν τυχόν χρεοκοπία μας εντός της Ευρωζώνης καταστροφική για το κοινό νόμισμα, οπότε δεν θα μπορούσαμε να απειλήσουμε τη Γερμανία με κάτι τέτοιο; Δεν θα χαρακτήριζε επομένως κανείς ως ανόητους, όλους αυτούς που δεν θεωρούν φετίχ το ευρώ και που θα επέλεγαν να το χάσουν, χωρίς καμία ανταμοιβή;

Τέλος, δεν είναι είτε άσχετες και ανόητες, είτε ενδοτικές όλες εκείνες οι κυβερνήσεις που υπογράφουν καταστροφικά μνημόνια, όταν έχουν στα χέρια τους δύο τόσο μεγάλα όπλα, όπως το ευρώ και τη χρεοκοπία εντός της Ευρωζώνης; Δεν είναι ανεύθυνοι όλοι όσοι παραπλανούν τους Πολίτες όσον αφορά τη δραχμή, λόγω της περιορισμένης αντίληψης και των γνώσεων τους; Δεν παίζουν ακούσια το παιχνίδι της Γερμανίας, χωρίς να κατανοούν ποιά είναι τα πραγματικά συμφέροντα της πατρίδας τους και πώς θα τα προστατεύσουν καλύτερα;

.

Επίλογος

Ολοκληρώνοντας, πάντοτε υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν λύσεις για την Ελλάδα – αν και είναι όλο και πιο δύσκολες, όσο περνάει ανεκμετάλλευτος ο χρόνος. Στα πλαίσια αυτά, η απαισιοδοξία μας οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στη διαχείριση του προβλήματος, καθώς επίσης στην υπερβολική διόγκωση του από τις κυβερνήσεις μας – οι οποίες αδυνατούν αφενός μεν να λάβουν, αφετέρου να δρομολογήσουν τις σωστές αποφάσεις, με αποτέλεσμα να καταδικάζουν χιλιάδες Έλληνες άδικα στην εξαθλίωση, να διώχνουν τα παιδιά μας στο εξωτερικό και να ξεπουλούν επαίσχυντα την εθνική μας κυριαρχία.

Οι κυβερνήσεις μας αδυνατούν επί πλέον να κατανοήσουν πως η Γερμανία κερδίζει τεράστια ποσά εις βάρος όλων των εταίρων της – όπου μόνο το τελευταίο έτος τα πλεονάσματα της ξεπέρασαν τα 250 δις €, επί πλέον στην τεράστια εξοικονόμηση των τόκων των χρεών της. Κυρίως βέβαια με τη βοήθεια της ελληνικής κρίσης που τη διατηρεί σκόπιμα σε σιγανή φωτιά – έτσι ώστε να παραμένει χαμηλή η ισοτιμία του ευρώ, ενισχύοντας σε μεγάλο βαθμό τις εξαγωγές της, καθώς επίσης για να μετατρέψει τους εταίρους σε αποικίες της.

Ως εκ τούτου, αυτό που επείγει είναι η διεξαγωγή ενός δημοψηφίσματος με τις ερωτήσεις που έχουν ήδη αναφερθεί (άρθρο), κατά το πρότυπο της Μ. Βρετανίας – μέσα σε ένα χρονικό διάστημα, επαρκές για να ενημερωθούν σωστά οι Πολίτες και να αποφασίσουν οι ίδιοι όπως οφείλουν τα επόμενα βήματα της Ελλάδας:

Τη ριζική λύση των προβλημάτων της ή τη στάση πληρωμών – εναλλακτικά την πλήρη υποταγή στα μνημόνια και την πιστή τήρηση τους, βασιλικότερα του βασιλιά. Ο αργός θάνατος που βιώνουμε, λόγω της αναποφασιστικότητας μας και της άνευ όρων υποταγής των κυβερνήσεων μας, είναι ασφαλώς ότι χειρότερο θα μπορούσε να μας συμβεί – ενώ οδηγεί στο χάος και στην αναρχία.

.