Ιδεολογίες, Συστήματα&Θεωρίες

Δ. ΓΛΗΝΟΥ: «Η ΤΡΙΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ»Η σοσιαλιστική ιδεολογία

Δ. ΓΛΗΝΟΥ: «Η ΤΡΙΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ»Η σοσιαλιστική ιδεολογία «Οι μονόλογοι του ερημίτη της Σαντορίνης»
Και όμως μέσα στην ίδια την αστική κοινωνία γεννήθηκαν οι όροι για το ξεπέρασμά της. Η βασική αντίθεση, που την κυριαρχεί σήμερα ανάμεσα στο προλεταριάτο και την αστική τάξη, δημιούργησε μια διπλήν εξόρμηση και στο ιδεολογικό επίπεδο, τη σοσιαλιστικήν ιδεολογία από τη μια μεριά, τη φασιστικήν ιδεολογία από την άλλη. Αυτό, που ονομάζουμε σήμερα σοσιαλιστική ιδεολογία έχει αρκετά παλιά ιστορία. Πρώτες απαρχές και τάσεις για μιαν επαναστατικήν ιδεολογία , που πηγάζει από τη ροπή προς την ισοχτημοσύνη και την κοινοχτημοσύνη και την ισότητα ανάμεσα στους ανθρώπους, ιδεολογία που ξεκινούσε πάντα από τα φτωχά στρώματα του πληθυσμού, τους αχτήμονες, τους χρεωμένους, τους δουλοποιημένους για χρέη, παρουσιάστηκαν και στον αρχαίο κόσμο, στην Ελλάδα, στην Ιουδαία, στη Ρώμη. Εσβησαν όμως γρήγορα τότες οι απαρχές τούτες, γιατί δεν υπήρχανε οι αντικειμενικοί, οι οικονομικοί όροι για το ξετύλιγμά τους.

Ο χριστιανισμός, που στα πρώτα χρόνια της δημιουργίας του είχε και μια μορφή κοινοχτημοσύνης στα μέσα της κατανάλωσης με τις «αγάπες», αργότερα ειδίκεψε και περιόρισε την κοινοχτημοσύνη αυτή μόνο μέσα σε ορισμένες μορφές της «μοναχικής» ζωής, γιατί γρήγορα προσαρμόστηκε στις οικονομικές και κοινωνικοπολιτικές συνθήκες που επικράτησαν, στις συνθήκες δηλαδή της μετάβασης από τη δουλοχτητική προς τη φεουδαρχική οικονομία. Γι’ αυτό επρόβαλε όλα τα ιδανικά της ευτυχίας στη μεταθανάτια ζωή, στον παράδεισο, αφήνοντας στη γην ετούτη ανενόχλητη και ευλογώντας την κυριαρχία των οικονομικά ισχυρών, εκείνων που κατέχανε τα μέσα και της παραγωγής και της κατανάλωσης.

Από τα τέλη όμως του δέκατου όγδοου αιώνα, μαζί με τη δημιουργία του εργατικού προλεταριάτου και τις πρώτες απαρχές της ταξικής συνειδητοποίησής του στην Αγγλία και στη Γαλλία, η σοσιαλιστική διανόηση αρχίζει να παίρνει ολοένα πιο συγκεκριμένες μορφές. Πρώτα -πρώτα παρουσιάζεται ο ουτοπικός σοσιαλισμός του Οουεν, του Σαιν Σιμόν, του Φουριέ, του Προυντόν, όταν ακόμη η σοσιαλιστική διανόηση βρίσκεται κάτω από την επίδραση αστικών και μικροαστικών ιδεολογικών ροπών.

Στα μέσα όμως του δέκατου ένατου αιώνα παράλληλα με τα ξάπλωμα και την ένταση της βιομηχανικής παραγωγής, με την αύξηση και το δυνάμωμα του προλεταριάτου, με το μεγάλωμα της αντίθεσής του προς την αστική τάξη, προβαίνει και η ταξική συνειδητοποίηση και φτάνει στην ωριμότητά της με το Μαρξ και τον Ενγκελς.

Η διαμόρφωση της σοσιαλιστικής ιδεολογίας από τον Μαρξκαι τον Ενγκελς.Η σοσιαλιστική ιδεολογία , όπως διαμορφώθηκε από το Μαρξ και τον Ενγκελς στα πενήντα χρόνια της μεσουράνησης του εγγλέζικου ιμπεριαλισμού (1840-1890), αγκάλιασε σ’ όλο το βάθος και το πλάτος τον αγώνα και τις διεκδικήσεις της εργατικής τάξης, θεμελιώθηκεν απάνω σε γερά, σε ατράνταχτα θεμέλια.

α) Η διανόηση απάνω στα οικονομικά προβλήματα, μέσα στο πλαίσιο του καπιταλισμού, είχε πάρει την κλασική της μορφή με την ανάπτυξη της οικονομικής επιστήμης στην Αγγλία. Η σοσιαλιστική διανόηση απάνω στα: οικονομικά προβλήματα θεμελιώθηκε με την κλασική κριτική της αστικής πολιτικής οικονομίας, που έκαμεν ο Μαρξ και με τη βαθύτατη και εξαντλητική διερεύνηση της καπιταλιστικής οικονομίας, που έδωκεν ο Μαρξ στο «Κεφάλαιο».

β) Η φιλοσοφική διανόηση απάνω στα κοινωνικά προβλήματα και γενικότερα απάνω στη φιλοσοφική μέθοδο είχε φτάσει στην κλασική της διατύπωση με τη γερμανική ιδεαλιστική φιλοσοφία του Φίχτε, Σέλιγκ και προ πάντων με τη διαλεχτική και τη φιλοσοφία της ιστορίας του Χέγγελ. Η σοσιαλιστική διανόηση απάνω στα ιστορικοκοινωνικά προβλήματα θεμελιώθηκε με τη ριζικότατη κριτική της κλασικής ιδεαλιστικής γερμανικής φιλοσοφίας, που έκαμαν ο Ενγκελς και ο Μαρξ και με την αντιστροφή της διαλεχτικής και το ορθοπόδισμά της μέσα στην αντικειμενική πραγματικότητα του φυσικού και κοινωνικού γίγνεσθαι.

γ) Τα ιδανικά της νέας κοινωνίας είχανε διατυπωθεί από τον ουτοπικό σοσιαλισμό χωρίς σωστή διερεύνηση και κριτική για την υπόσταση της κοινωνίας, για τις κινητήριες δυνάμεις που φέρνουν την αλλαγή της κοινωνικής πραγματικότητας και για τα μέσα, που πρέπει να χρησιμοποιήσει η εργατική τάξη για να καταχτήσει την εξουσία και να δημιουργήσει πραγματικά τη νέα κοινωνία, τη σοσιαλιστική . Ο Μαρξ και ο Ενγκελς διερεύνησαν με απόλυτη οξύνοια και βαθύτητα την υπόσταση της κοινωνίας, ανακάλυψαν τη βασική κινητήρια δύναμη της κοινωνικής αλλαγής, την πάλη των τάξεων, που πηγάζει από την αντίθεση ανάμεσα στις παραγωγικές δυνάμεις και τις παραγωγικές σχέσεις και διακρίβωσαν σωστά τα μέσα και τη στρατηγική και την ταχτική του αγώνα της εργατικής τάξης για να φτάσει στους τελικούς σκοπούς της.

Ετσι λοιπόν θεμελιώθηκεν η σοσιαλιστική ιδεολογία γερά απάνω στην επιστημονική γνώση και στο οικονομικό και στο ιδεολογικό και στο πολιτικό πεδίο. Και με την επεξεργασία που έγινεν αργότερα κάτω από τις νέες συνθήκες στην παγκόσμιαν ανάπτυξη του ιμπεριαλισμού, στην ανάπτυξη και ένταση των κοινωνικών αγώνων, των πολέμων και των επαναστάσεων από το Λένιν και το Στάλιν και τους σύγχρονους εκπρόσωπους του επιστημονικού σοσιαλισμού, απλώθηκεν η σοσιαλιστική ιδεολογία σε γενική κοσμοθεωρία, που περιλαβαίνει κάτω από ενιαίο πρίσμα την έρευνα και του φυσικού και του κοινωνικού γίγνεσθαι και την καθοδήγηση της πράξης, σύμφωνα με την αρχή πως υπάρχει ενότητα και αδιάκοπη αλληλεπίδραση ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη. Αυτή είνε μια από τις βασικές αρχές του σοσιαλισμού.

 

Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της σοσιαλιστικής ιδεολογίας

Η σοσιαλιστική ιδεολογία στην πιο καθαρή μορφή της, την ολότελα απαλλαγμένη από την επιρροή αστικών και μικροαστικών ιδεαλιστικών ροπών, δηλαδή στη μορφή την κομμουνιστική, είνε μια γενική κοσμοθεωρία και βιοθεωρία, που αγκαλιάζει όλο το φυσικό και το κοινωνικό γίγνεσθαι, γονιμοποιεί μεθοδολογικά όλες τις επιστήμες και θεμελιώνεται απάνω στα πορίσματα όλων των επιστημών και των φυσικών και των κοινωνικών και εξυπηρετεί με τον πιο σκόπιμο και άμεσο τρόπο την πραγμάτωση της ιστορικής αποστολής της εργατικής τάξης σε συνεργασία με την αγροτική, δηλαδή την ανατροπή και το ξεκαθάρισμα της καπιταλιστικής οικονομίας, την επικράτηση της κολλεχτιβιστικής οικονομίας με βάση την κοινοχτησία των μέσων της παραγωγής και τη θεμελίωση της νέας σοσιαλιστικής κοινωνίας απάνω σ’ αυτή τη βάση.

H σοσιαλιστική ιδεολογία, όπως βγήκε μέσα από τους αγώνες της εργατικής τάξης σαν ιδεολογικό της όπλο και σαν καθοδηγητική δημιουργική δύναμη, έχει στον υπέρτατο βαθμό σε καθαρότητα και ένταση όλα τα γνωρίσματα των μεγάλων πνεματικών κινημάτων, που με γενεσιουργό αφετηρία τους κοινωνικούς αγώνες οδήγησαν τους λαούς στη δημιουργία νέων μορφών ζωής, είτε με τη θρησκευτική τους μορφή, όπως λ.χ. ο βουδισμός, ο χριστιανισμός, ο μουσουλμανισμός, ο λουθηρανισμός, είτε με τη φιλολογικοεπιστημονική τους μορφή, όπως λ.χ. η Αναγέννηση, ο διαφωτισμός (Aufklaerung), η αστικοδημοκρατική ιδεολογία και ο εθνικισμός.

α) Η σοσιαλιστική ιδεολογία έχει για πρώτο μεγάλο της γνώρισμα την ενότητα την ιδεολογική. Είνε μια γερά σφιχτοδεμένη και με απόλυτη ακολουθία διανοητική επεξεργασία και της φυσικής και της κοινωνικής πραγματικότητας σε όλο της το πλάτος και το βάθος, μια ενιαία καθολική κοσμοθεωρία και βιοθεωρία που υψώνεται απέναντι στη διάσπαση, στο κομμάτιασμα, στην πολυμορφία, τις αντιφάσεις και την αλληλοσύγκρουση των ιδεαλιστικών κοσμοθεωριών, που φυτρώνουν απάνω στο έδαφος της αστικής κοινωνίας. Ξαναφέρνει τη χαμένη ιδεολογικήν ενότητα, ξεκαθαρίζει τη σκέψη, την οπλίζει με ένα ακαταμάχητο όπλο για να φωτίσει ως τα βαθύτατα βάθη της την υπόσταση, την κίνηση, την εξέλιξη και τη διαμόρφωση της πραγματικότητας. Οπλίζει την ανθρώπινη σκέψη με μια αληθινή πηγή φωτός, τη διαλεχτική μέθοδο. Ανοίγει τους διανοητικούς ορίζοντες του ανθρώπου σε απέραντην έκταση και του ξαναδημιουργεί μιαν αυτοπεποίθηση και ένα αισιόδοξο αντίκρισμα της ζωής και των προβλημάτων της και, τέλος, δείχνει το μόνο πραγματικό και μόνο αλάνθαστο δρόμο για να πραγματωθούνε τα πιο υψηλά ιδανικά που ο ανθρώπινος νους διαμόρφωσε και η ανθρώπινη ψυχή λαχταράει, τα ιδανικά της κοινωνικής δικαιοσύνης, της αδελφοσύνης, της αληθινής λευτεριάς και της αιώνιας ειρήνης για όλους τους ανθρώπους της γης.

β) Για τούτο το λόγο, η σοσιαλιστική ιδεολογία έχει για δεύτερο γνώρισμά της μια τεράστια ψυχοκινητική δύναμη, που γεννάει ένα απέραντο ενθουσιασμό, μια ηρωική διάθεση δράσης, μιαν αντοχή στους αγώνες και στις θυσίες μοναδική. Μόνο στη δημιουργική περίοδο του χριστιανισμού, με τους αγώνες και τις θυσίες της ατέλειωτης σειράς των μαρτύρων του, μπορούμε να βρούμε μιαν αναλογία με την ψυχική ορμή και αντοχή, την αυτοθυσία, τον ηρωισμό των μαρτύρων της σοσιαλιστικής ιδεολογίας, των ηρώων και των μαρτύρων, που σήμερα γεμίζουνε τις φυλακές, τις εξορίες, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και αντιμετωπίζουνε τα βασανιστήρια και τους φριχτούς θανάτους, που τους επιβάλλει η αστική τυραννία.

γ) Γιατί η σοσιαλιστική ιδεολογία έχει τούτο το τρίτο γνώρισμα, πως δεν είνε μια θεωρία αφηρημένη, έξω από τη ζωή, κλεισμένη μέσα σ’ ένα κρυστάλλινο πύργο. Δεν είνε «καθαρή» φιλοσοφία, «καθαρή» διανόηση, «καθαρή» επιστήμη. Είνε γνώση για τη ζωή. Πηγάζει από την πραγματικότητα, για να καθοδηγεί και φωτίζει τη νέα διαμόρφωση της πραγματικότητας. Η σοσιαλιστική ιδεολογία ξαναφέρνει την απόλυτη ενότητα ανάμεσα στη θεωρία και στην πράξη, την αλληλεπίδραση και αλληλογονιμοποίηση θεωρίας και πράξης.

δ) Η σοσιαλιστική ιδεολογία έχει και τέταρτο σημαντικότατο γνώρισμά της, πως δεν προορίζεται να είνε χτήμα των λίγων, κλεισμένη μέσα στον εγκέφαλο μιας πνεματικής ολιγαρχίας. Είνε ιδεολογία της μεγάλης μάζας, όλου του λαού. Καταργεί την έννοια του «βέβηλου πλήθους». Το φως της πρέπει να φωτίζει και να καθοδηγεί όλες τις διάνοιες, πρέπει να ενώνει, να ομαδοποιεί, να κινητοποιεί όλες τις ψυχές. Η σοσιαλιστική ιδεολογία δημιουργεί την πνεματική δημοκρατία, όπως δημιουργεί και την οικονομική, πολιτική και κοινωνική δημοκρατία. Καταργεί τα μεσότοιχα, συντρίβει τα πλαίσια των πνεματικών ολιγαρχιών. Είνε καθολική κοσμοθεωρία όχι μόνο με την έννοια πως αγκαλιάζει όλα τα προβλήματα της φυσικής και κοινωνικής πραγματικότητας, παρά και με την έννοια, πως αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους, όλες τις συνείδησες, όλες τις ψυχές. Είνε λοιπόν ενιαία, καθολική, γενική, επιστημονική, ψυχοκινητική κοσμοθεωρία και βιοθεωρία που φωτίζει ζεσταίνει και καθοδηγεί τον άνθρωπο για να καταχτήσει μιαν ανώτερη μορφή ζωής και σαν τέτοιο είνε το ανώτατο πνεματικό δημιούργημα της ανθρωπότητας ως σήμερα, η πιο αρμονική, η πιο ολοκληρωμένη, η πιο πλατιά και βαθιά, η πιο πλούσια σε αποτελέσματα, η πιο πολύτιμη για τον άνθρωπο πνεματική κατάχτηση.

ε) Και τέλος, η σοσιαλιστική ιδεολογία έχει και τούτο το γνώρισμα, που την ξεχωρίζει ιδιαίτερα. Δεν είνε κλείσιμο, είνε άνοιγμα του ορίζοντα σε απέραντο πλάτος και βάθος. Δεν είνε τέρμα, είνε αφετηρία. Δεν είνε το τέλος της ανθρώπινης γνώσης, της ανθρώπινης επιστήμης και της κατάχτησης του κόσμου, είνε η αρχή της. Γιατί ο σοσιαλισμός χτυπώντας στη βάση της, στη γενεσιουργό αιτία της (δηλαδή στην κατοχή των μέσων της παραγωγής) και αίροντας οριστικά την κυριαρχία και την εκμετάλλεψη ανθρώπων από ανθρώπους, καταργώντας την οικονομική, την κοινωνική και την πολιτική διαφοροποίηση και αφήνοντας απόλυτα ελέφτερη την ατομική διαφοροποίηση των ανθρώπων, αναιρεί οριστικά και κάθε αιτία, κάθε συμφέρον για τηνπαγιοποίηση, την απολίθωση και την ολιγαρχία της γνώσης, το κλείσιμο του πνεματικού ορίζοντα από τα συμφέροντα μιας κυρίαρχης τάξης και την επιβολή του μυστηριακού και του ακατανόητου, του υπερφυσικού, του «υπέρ λόγον». Ο ανθρώπινος νους απολυτρώνεται οριστικά από τα δεσμά του και οπλισμένος με την αδιάκοπη τελειοποίηση των γνωστικών μεθόδων, έχει μπροστά του ανοιχτό απ’ όλες τις πλευρές τον ορίζοντα για να εισχωρήσει στα πιο απέραντα βάθη του ουρανού και της γης και της ανθρώπινης υπόστασης και μοίρας.

Με το σοσιαλισμό μπαίνει ο άνθρωπος στον παραδείσιο απέραντο χώρο της λεφτεριάς.

Αύριο: Η αστικοδημοκρατική ιδεολογία

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ
Η φασιστική ιδεολογία (18/12/2001)
Η φασιστική ιδεολογία (16/12/2001)

http://www.rizospastis.gr/story.do?id=1062135

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s